راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ١٠٥ - محبّت خداوند نسبت به بندگانش و معناى آن

مغروران و فريفته شدگان از جمله افسانه‌ها به شمار مى‌آيند.

نخستين اين داستانها سرگذشت آدم عليه السّلام و ابليس است. آيا نمى‌بينى چگونه در واژه‌هاى معصيت و مخالفت با هم مشتركند سپس در گزينش و عصمت از هم متمايز مى‌شوند. امّا ابليس از رحمت خدا نااميد گرديد و گفته شد از رانده شدگان است، ليكن درباره آدم فرمود: وَ عَصى‌ آدَمُ رَبَّهُ فَغَوى‌، ثُمَّ اجْتَباهُ رَبُّهُ فَتابَ عَلَيْهِ وَ هَدى‌«١». از اين رو انبساط و دليرى از برخى بندگان بر خلاف بعضى ديگر محتمل است. از انبساط انس قول موسى عليه السّلام است كه گفت: إِنْ هِيَ إِلَّا فِتْنَتُكَ تُضِلُّ بِها من تَشاءُ وَ تَهْدِي من تَشاءُ«٢»، و چون به وى گفته شد: اذْهَبْ إِلى‌ فِرْعَوْنَ إِنَّهُ طَغى‌«٣» بر سبيل تعلّل و اعتذار گفت: وَ لَهُمْ عَلَيَّ ذَنْبٌ فَأَخافُ أَنْ يَقْتُلُونِ«٤». همچنين:

وَ يَضِيقُ صَدْرِي«٥» و نيز: إِنَّنا نَخافُ أَنْ يَفْرُطَ عَلَيْنا أَوْ أَنْ يَطْغى‌«٦»، اين سخنان از غير موسى عليه السّلام سوء ادب است چه كسى را كه در مقام انس جا داده‌اند به او ملاطفت و از او تحمّل مى‌شود.

و از يونس عليه السّلام به كمتر از اين تحمّل نشد چه او در مقام قبض و هيبت قرار گرفته بود لذا به زندانى شدن در شكم ماهى در ظلمات سه گانه مجازات و به ادامه آن تا روز حشر تهديد شد، و فرمود: لَوْ لا أَنْ تَدارَكَهُ نِعْمَةٌ من رَبِّهِ لَنُبِذَ بِالْعَراءِ وَ هُوَ مَذْمُومٌ«٧». و پيامبر ما عليه السّلام را نهى كرد از اين كه به او اقتدا كند، و به او فرمود: فَاصْبِرْ لِحُكْمِ رَبِّكَ وَ لا تَكُنْ كَصاحِبِ الْحُوتِ إِذْ نادى‌ وَ هُوَ مَكْظُومٌ«٨».