راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٣٤١ - بيان احوال قبر و گفتار عارفان بر قبور
أيا جامع الدّنيا لغير بلاغة *** لمن تجمع الدّنيا و أنت تموت«١»
و نيز:
إنّ الحبيب من الأحباب مختلس *** لا يمنع الموت بوّاب و لا حرس«٢»
فكيف تفرح بالدّنيا و لذّتها *** يا من يعدّ عليه اللّحظ و النّفس«٣»
أصبحت يا غافلا في النقص منغمسا *** و أنت دهرك في اللذّات منغمس«٤»
لا تأمن الموت في طرف و لا نفس *** و إن تستّرت بالحجّاب و الحرس«٥»
لا يرحم الموت ذا جهل لغرّته *** و لا الّذى كان منه العلم مقتبس«٦»
كم أخرس الموت في قبر وقفت به *** عن الجواب لسانا ما به خرس«٧»
قد كان قصرك عمودا له شرف *** فقبرك اليوم في الأجداث مندرس«٨»
و ابيات ديگرى نيز ذكر كرده است.
غزّالى مىگويد: اينها اشعارى است كه بر روى قبر كسانى نوشته شده كه پيش از مرگ عبرت نگرفته بودند، و انديشمند كسى است كه به گور ديگران بنگرد و جاى خود را در ميان آنها ببيند و براى پيوستن به آنها خود را آماده كند و بداند مادام كه او به آنها ملحق نشده است آنها از جاى خود دور نمىشوند، و براى او محقّق باشد كه اگر يك روز از روزهاى عمر او را كه وى آن را بيهوده مىگذراند بر آنها عرضه شود آن را از همه دنيا و متعلّقات آن دوستتر خواهند داشت چه آنها ارزش عمر را شناخته و حقايق امور بر آنها مكشوف شده است و حسرت آنها براى يك روز عمر بدين منظور است كه مقصّر تقصير خود را در آن جبران كند تا از عذاب رهايى يابد، و مرتب بر اعمال خود بيفزايد تا درجهاش بالا رود و ثوابهايش
«١» اى آن كه دينا را بيش از حد لزوم گرد مى آورى » براى چه كسى دنيا را جمع مى كنى در حالى كه خود مى ميرى .
«٢» همانا دوستى از دوستان ربوده شده است » دربان و پاسبان جلوگير مرگ نيست .
«٣» چگونه به دنيا و لذات شادمانى مى كنى » اى كسى كه لحظه ها و نفسها بر تو شمرده مى شود.
«٤» اى غافل در نقايص غوطه ورى » و همه روزگارت را در لذتها مى گذرانى
«٥» از مرگ به اندازه يك چشم بهم زدن و نفس بر آورنى ايمن مباش » هر چند به وسيله دربانها و نگهبانها خود را پنهان كرده باشى .
«٦» مرگ بر نادان به سبب فريفتگى او رحم نمى كند » و نه بر كسى كه دانش از او آموخته مى شود.
«٧» چه بسيار كنگ كرده است مرگ كسى را در قبرى كه من بر آن ايستاده ام » از دادن جواب با زبانى كه سنگ نبوده است .
«٨» كاخ تو آباد و داراى كنگره هايى بود » و امروز گور تو در گورهاى ديگر كهنه و مندرس است .