راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ١٢٨ - باب اول بيان فضيلت نيّت

همسان گناه، و اخلاص بى صدق و تحقيق پوچ و هباست. خداوند درباره هر عملى كه براى غير خدا و مشوب به رياست فرموده است: وَ قَدِمْنا إِلى‌ ما عَمِلُوا من عَمَلٍ فَجَعَلْناهُ هَباءً مَنْثُوراً«١» كاش مى‌دانستم چگونه ممكن است كسى نيّت خود را درست كند در حالى كه حقيقت نيّت را نمى‌داند، و يا آن كه نيّتش را درست به جا آورد بى آن كه حقيقت اخلاص را بداند، و يا مخلص چگونه خود را در اخلاص خويش صادق بشناسد در حالى كه معناى صدق اخلاص را نفهميده است. بنابراين هر بنده‌اى كه بخواهد راه طاعت خدا در پيش گيرد نخستين وظيفه‌اش آن است كه براى به دست آوردن معرفت، نيّت را بياموزد سپس بعد از فهم حقيقت صدق و اخلاص كه دو وسيله براى رستگارى و رهايى بنده از آتش دوزخ است با عمل نيّت را تصحيح كند و ما به خواست خداوند معانى نيّت و صدق و اخلاص را در سه باب ذكر مى‌كنيم:

باب اوّل- در حقيقت نيّت و معناى آن.

باب دوم- در اخلاص و حقيقت آن.

باب سوم- در صدق و حقيقت آن.

امّا باب اوّل كه درباره نيّت است مشتمل بر بيان مطالب زير مى‌باشد:

فضيلت نيّت- حقيقت نيّت- اين كه نيّت بهتر از عمل است- شرح اعمالى كه مربوط به نيّت است- بيرون بودن نيّت از اختيار.

باب اول بيان فضيلت نيّت‌

خداوند متعال فرموده است: وَ لا تَطْرُدِ الَّذِينَ يَدْعُونَ رَبَّهُمْ بِالْغَداةِ وَ الْعَشِيِّ يُرِيدُونَ وَجْهَهُ«٢»، مراد از اراده در اين آيه نيّت است. پيامبر خدا صلّى الله عليه و آله فرموده است: «عمل بسته به نيّت است، و براى هر كس همان چيزى است كه نيّت كرده است، و كسى كه هجرتش به سوى خدا و پيامبرش باشد به سوى خدا و پيامبرش هجرت كرده است، و آن كه هجرتش به سوى دنيا