راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٣٠٧ - باب سوّم سكرات مرگ و شدّت آن و حالاتى كه به هنگام مردن مستحب است

دادگر است و ستم نمى‌كند«١».»

موسى بن جعفر عليه السّلام بر مردى وارد شد كه عرق مرگ بر او نشسته و در سكرات جاندادن بود و پاسخ كسى را نمى‌داد. به آن حضرت عرض كردند: اى فرزند پيامبر خدا مايليم بدانيم حال رفيق ما چگونه است و مرگ چيست؟ فرمود: «مرگ وسيله تصفيه مؤمنان است و آنان را از گناهان پاك مى‌كند و آخرين ناراحتى است كه به آنها مى‌رسد و كفّاره آخرين گناهان آنان است، همچنين كافران را از حسناتشان تهى و خالص مى‌كند و آخرين لذت يا نعمت يا رحمتى است كه به آنها مى‌رسد و آخرين ثواب حسنه‌اى است كه دارا بوده‌اند. اما اين رفيق شما از گناهان تهى گرديده و معاصى او تصفيه شده تا آنجا كه مانند جامه‌اى كه از هر چركى شسته و پاك شود پاكيزه شده و براى معاشرت با اهل بيت در سراى جاويد شايستگى يافته است«٢».»

مردى از اصحاب امام رضا عليه السّلام بيمار شد، آن حضرت او را عيادت كرد و به او فرمود:

«حالت چگونه است؟» عرض كرد: پس از جدا شدن از حضور شما مرگ را ديدم- منظورش سختيهايى است كه از شدت بيمارى ديده است- فرمود: «چگونه او را ديدى؟» پاسخ داد: سخت دردناك، فرمود: «آنچه را ديده‌اى چيزى است كه به تو هشدار مى‌دهد و برخى از حالات خود را به تو مى‌شناساند چه مردم دو دسته‌اند: دسته‌اى با مرگ آسودگى مى‌يابند، و دسته‌اى با مرگشان مردم از آنها آسوده مى‌شوند. ايمان به خدا و نبوت و ولايت ما را تازه كن تا با مرگ آسودگى يابى.» آن مرد همين كار را كرد- حديث طولانى است و ما به اندازه نياز از آن نقل كرديم-«٣».

به امام جواد عليه السّلام عرض كردند: چرا اين مسلمانان از مرگ كراهت دارند؟ فرمود: «زيرا آن را نمى‌شناسند و خوش ندارند و اگر آن را مى‌شناختند و براستى از دوستان خدا بودند آن را دوست مى‌داشتند و مى‌دانستند كه آخرت براى آنها از دنيا بهتر است، سپس فرمود: اى ابا عبد الله! چرا كودك و ديوانه از خوردن دارويى كه بدنش را پاكيزه و دردش را بر طرف مى‌كند امتناع مى‌ورزد؟ گفت: به سبب نادانى آنها به سودمندى داروست، فرمود: سوگند به آن كه محمد صلّى الله عليه و آله را بحق به پيامبرى برانگيخت كسى كه براى مرگ چنان كه شايسته آن‌