راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٣٨٧ - طول روز قيامت
شما را گرد هم آورد همان گونه كه تيرها در تركش جمع مىشود و پنجاه هزار سال به شما نظر رحمت نكند.»«١»
مىگويم: از طريق خاصّه (شيعه) روايتى از امام صادق عليه السّلام وارد است كه ما آن را نقل كردهايم فرموده است: «خودتان را پيش از آن كه محاسبه شويد محاسبه كنيد چه در قيامت پنجاه موقف است و در هر موقفى هزار سال ايستادن است» سپس آيه: في يَوْمٍ كانَ مِقْدارُهُ خَمْسِينَ أَلْفَ سَنَةٍ را تلاوت فرمود.«٢»
و نيز از آن حضرت روايت شده است: «مثل مردم در روز قيامت كه به امر پروردگار جهانيان مىايستند مثل تير در جلد آن است چه آدمى را در زمين جايى جز به اندازه جاى پايش نيست، و همچون تير در تركش است كه نمىتواند از اين جا به آن جا برود.»«٣»
غزّالى مىگويد: در طولانى بودن اين روز و شدّت انتظار در آن بينديش تا در عمر مختصر خود انتظار صبر بر گناهان بر تو آسان شود، و بدان كه بر اثر شدّت تحمّل صبر بر شهوات، مرگ را در دنيا زياد انتظار كشد در آن روز انتظار او بخصوص كوتاه خواهد بود. از پيامبر خدا صلّى الله عليه و آله هنگامى كه از طول اين روز پرسيدند فرمود: «سوگند به كسى كه جانم در دست اوست بر مؤمن آسان مىشود به طورى كه از گزاردن نماز واجب در دنيا بر او سبكتر مىگردد.»«٤»
بنابراين بكوش كه از اين مؤمنان باشى و تا در عمر خويش نفسى برايت باقى است كار به دست تو و آمادگى در اختيار توست و در روزهاى كوتاه عمرت به عمل بپرداز تا سودى به دست آورى كه براى سرور و شادى آن پايانى نيست، عمر خويش بلكه عمر دنيا را كه هفت هزار سال است اندك بشمار، چه اگر في المثل همه اين هفت هزار سال را به صبر بگذرانى تا از يك روز كه مقدار آن پنجاه هزار سال است رهايى يابى رنج تو اندك و سود تو بسيار خواهد بود.
«١» مستدرك حاكم ، ج ٤، ص ٥٧٢ و گفته است : حديثى صحيح است .
«٢» امالى مفيد، مجالس شيخ طوسى ص ٢٢ از روايت حفص بن غياث از امام صادق عليه السلام ، روضه كلينى ص ١٤٣ نظير آن .
«٣» كافى كلينى ، ج ٨، ص ١٤٣، شماره ١١٠.
«٤» احمد، ابويعلى به سند حسن از حديث ابو سعيد خدرى ؛ مجمع الزوائد، ج ١٠، ص ٣٣٧.