راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٤٢٥ - چگونگى دوزخ و هولها و عذابهاى آن

آسايشى براى آنهاست ليكن از اين عمل نيز ممنوع مى‌شوند.

محمّد بن كعب قرظى گفته است: دوزخيان را پنج دعاست، خداوند چهار دعاى آنها را پاسخ مى‌دهد، و چون به دعاى پنجم مى‌رسند ديگر هرگز سخن نمى‌گويند. آنان مى‌گويند:

رَبَّنا أَمَتَّنَا اثْنَتَيْنِ وَ أَحْيَيْتَنَا اثْنَتَيْنِ فَاعْتَرَفْنا بِذُنُوبِنا فَهَلْ إِلى‌ خُرُوجٍ من سَبِيلٍ«١»، خداوند در پاسخ آنها مى‌فرمايد: ذلِكُمْ بِأَنَّهُ إِذا دُعِيَ الله وَحْدَهُ كَفَرْتُمْ وَ إِنْ يُشْرَكْ به تُؤْمِنُوا فَالْحُكْمُ لِلَّهِ الْعَلِيِّ الْكَبِيرِ «٢» .

پس از آن مى‌گويند: رَبَّنا أَبْصَرْنا وَ سَمِعْنا فَارْجِعْنا نَعْمَلْ صالِحاً«٣»، خداوند به آنها پاسخ مى‌دهد:

أَ وَ لَمْ تَكُونُوا أَقْسَمْتُمْ من قَبْلُ ما لَكُمْ من زَوالٍ«٤». سپس مى‌گويند: رَبَّنا أَخْرِجْنا نَعْمَلْ صالِحاً غَيْرَ الَّذِي كُنَّا نَعْمَلُ«٥»، خداوند پاسخ مى‌دهد: أَ وَ لَمْ نُعَمِّرْكُمْ ما يَتَذَكَّرُ فِيهِ من تَذَكَّرَ وَ جاءَكُمُ النَّذِيرُ فَذُوقُوا فَما لِلظَّالِمِينَ من نَصِيرٍ«٦». بعد از آن مى‌گويند: رَبَّنا غَلَبَتْ عَلَيْنا شِقْوَتُنا وَ كُنَّا قَوْماً ضالِّينَ، رَبَّنا أَخْرِجْنا مِنْها فَإِنْ عُدْنا فَإِنَّا ظالِمُونَ«٧». خداوند در پاسخ آنها مى‌فرمايد: اخْسَؤُا فِيها وَ لا تُكَلِّمُونِ«٨»، پس از اين ديگر هرگز سخن نمى‌گويند، و اين شديدترين عذاب براى آنهاست.

مالك بن انس مى‌گويد: زيد بن اسلم درباره قول خداوند متعال: سَواءٌ عَلَيْنا أَ جَزِعْنا أَمْ صَبَرْنا ما لَنا من مَحِيصٍ«٩» گفته است: صد سال شكيبايى مى‌ورزند، سپس صد سال ديگر بيتابى مى‌كنند، پس از آن مى‌گويند: سَواءٌ عَلَيْنا أَ جَزِعْنا أَمْ صَبَرْنا.

پيامبر خدا صلّى الله عليه و آله فرموده است: «روز قيامت مرگ را به صورت قوچى كبود رنگ‌