سردى جهنّم نيز جز از طريق تمسّك به دژ توحيد و سنكر طاعت قابل دفع نيست، و كرم خداوند در اين است كه طريق تمسّك به اين دژ را به تو شناسانده و اسباب آن را برايت فراهم ساخته است نه آن كه عذاب را بدون تمسّك به دژ او از تو دفع كند، چنان كه كرم خداوند در دفع سرماى زمستان به اين است كه آتش را آفريده و تو را به طريق استخراج آن از ميان سنگ و آهن راهنمايى كرده تا بتوانى در زمستان سرما را از خود دفع كنى و همان گونه كه آفريننده و مولاى تو از خريد هيزم و تهيّه جبّه بى نياز است و آن را براى خاطر خودت مى‌خرى و او آنها را وسيله‌اى براى آسايش و طاعت و مجاهده تو قرار داده، همچنين او از طاعت و مجاهده تو بى نياز است و آنها راهى براى نجات تو است چه هر كس نيكى كند براى خود كرده و آن كه بدى كند به خود كرده است و خداوند از همه جهانيان بى نياز است.

واى بر تو اى نفس نادانى را از خود بزداى و آخرت خود را به دنيايت قياس كن چه:

ما خَلْقُكُمْ وَ لا بَعْثُكُمْ إِلَّا كَنَفْسٍ واحِدَةٍ«١» و كَما بَدَأَكُمْ تَعُودُونَ«٢». و در سنّت خداوند هرگز تبديل و دگرگونى نمى‌توان يافت.

من مى‌بينم كه تو به دنيا انس گرفته‌اى و جدايى از آن برايت دشوار شده است پيوسته رو به آن مى‌آورى و دوستى آن را در خودت استوار مى‌كنى، گيرم تو از عذاب و ثواب الهى و از هولهاى روز قيامت و احوال آن غافلى آيا به مرگى كه ميان تو و آنچه كه محبوب تو است جدايى مى‌اندازد يقين ندارى؟ آيا مى‌پندارى كسى كه وارد سراى پادشاهى شود تا از آن عبور كند و از سمت ديگر آن خارج گردد اگر در اين ضمن چشم به چهره مليحى بدوزد با آن كه مى‌داند او دلش را به خود مشغول خواهد كرد سپس به چشم برداشتن و جدا شدن از آن ناگزير گردد آيا او از خردمندان به شمار مى‌آيد يا از احمقان؟

آيا نمى‌دانى دنيا سرايى است متعلّق به ملك الملوك و تو تنها به منزله عابرى هستى، و هر چه در اين سراست به همراه عابران برده نمى‌شود و پس از مرگ آنها به جا مى‌ماند. از اين رو پيامبر صلّى الله عليه و آله فرموده است كه: «روح القدس در دلم دميد كه دوست بدار آنچه را دوست مى‌دارى زيرا تو سرانجام از آن جدا خواهى شد، و زندگى كن آنچه مى‌خواهى كه عاقبت‌

«١» لقمان / ٢٨: آفرينش و زندگى مجدد شما همانند يك فرد بيش نيست .

«٢» اعراف / ٢٩: همان گونه كه شما را در آغاز افريد (بار ديگر در رستاخيز) باز مى گرديد.