آخرين انقلاب قرن - زارع، عباس - الصفحة ٢٧٣ - گفتار چهارم چالش ها و بايسته ها

چنانكه برخى معتقدند در كتاب كشف الاسرار با لسان عرفانى اشاراتى شده و امام از

همان دوران طلبگى پيش بينى مى كرده و درصدد تأسيس حكومت بوده، بنده به اين «تفرّس»

خيلى مطمئن نيستم. من انديشه ولايت فقيه و تفسير حضرت امام از حكومت اسلامى را قبل

و بعد از انقلاب چنين مى فهمم كه امام مبناى نظرشان همان فقه سنتى بود و استدلال

هايشان هم در رساله ولايت فقيه كه به فارسى تدوين شده و در درس هاى ايشان در كتاب

بيع، روال فقه سنتى و استنباط معمولى فقها را دارد. به علاوه، آنچه ايشان در

سخنرانى هايشان در نجف يا پاريس يا ايران، قبل از انقلاب و اوايل انقلاب مطرح مى

كردند، با ذهنيت تاريخى شان بوده است. پس اين كلام امام كه «ما مى رويم دنبال

درسمان يا روحانيت طالب حكومت نيست»، موضعى دائمى و نظرى فرا تاريخى نمى توانست

باشد و هيچ گاه نيز مخالف با ولايت فقيه نيست;در ولايت فقيه نيز همان طور كه در

مورد شكل حكومت اسلامى گفتم، عدول مؤمنين مى توانند حاكم باشند، و فقها اگر قدرت

اداره ندارند شايسته است تئوريسين و نظريه پرداز يا ايدئولوگ و طراح باشند; همان

كارهايى كه مشاوران عالى رتبه حكومتى در كشورهاى ديگر مى كنند. اين نه مخالف ولايت

فقيه است و نه مخالف حكومت اسلامى; و اگر حكومتى هم اين گونه تشكيل شود، غير اسلامى

نيست. در تحولات پس از انقلاب نيز، قبل از تأسيس مجلس خبرگان و نگارش قانون اساسى،

مسئله در نظر امام شكل خاصى نداشت و از نظر اجرايى شكل بندى كالبدى نظام جمهورى

اسلامى روشن نبود و تنها يك نظريه مجرد بود. هنگامى كه امام پاريس بودند هميشه

تشكيل مجلس مؤسسان موضوع بحث بود. بعد كه ايشان ايران آمدند و انقلاب پيروز شد و

مقدمات تشكيل مجلس مؤسسان به وجود آمد و آن تنش هاى داخلى در اعضاى دولت موقت و

روحانيون بالا گرفت و ماجراى علنى اش بعدها خيلى توسعه پيدا كرد، اين نگرش فقهى

قوّت يافت كه بايد احكام اسلام اجرا بشود و حكومت دينى باشد، و از اينجا مسئله

تشكيل مجلس خبرگان مطرح گشت. در واقع ذهنيتى هم كه از زمان مشروطيت و سرنوشت شيخ

فضل ا... در نزد امام و ساير روحانيون وجود داشت و تصورى كه از زمان نهضت ملى و

اختلافات بين آيت ا... كاشانى و دكتر مصدق پيش آمد، از سويى و حضور گسترده احزاب

رنگارنگ، روزنامه ها، لائيك هاى ضد دين، ملّيون غير مذهبى ـ كه ضد دين نبودند ـ

حضور طرفداران دو آتشه دكتر مصدق و مخالفان سرسخت آيت ا... كاشانى و مخالفان شيخ

فضل ا... نورى در دولت موقت شرايطى را به وجود آورد كه روحانيت و مخصوصاً امام

احساس خطر كردند كه اگر مجلس مؤسسان تشكيل بشود، با وفور اين گونه احزاب و گرايش

هاى مختلف و نفوذ