آخرين انقلاب قرن - زارع، عباس - الصفحة ٢٩٧

بايد از انقلاب حمايت كرد; هرچند كه در آن دوره منافع آمريكا هم بنا به فرض اقتضا

مى كرد كه از انقلاب حمايت كند. يعنى آيا صرف حمايت آمريكا يا قبول تئورى هاى

توطئه، نافى اصل و اساس انقلاب مى تواند باشد؟ به هر حال، انقلاب به نحوى بار

ايدئولوژيك را نيز با خود حمل مى كند، ولى نحوه ورود شما به بحث و فضايى كه در بحث

باز مى كنيد، ديگر اجازه نمى دهد از بُعد ارزشى انقلاب سخنى به ميان آيد. مى توان

گفت كه تبيين ارزشى و اعتقادى انقلاب نيز از اهداف اصلى اين درس است; آيا فكر مى

كنيد صرفاً تبيين علمى از انقلاب كافى باشد؟ و اگر جلب حمايت از انقلاب يكى از

اهداف اين درس باشد، با تبيين صرف رخدادها، آن غرض نيز به دست خواهد آمد؟ و آيا

اصولا تقويت رسالت هاى دينى و جهانى انقلاب اسلامى نيز نبايد يكى از اهداف اين درس

تلقى شود؟

زيباكلام: هدف درس ريشه هاى انقلاب، اتخاذ موضع بد يا خوب بودن پديده انقلاب

نيست. هدف، بيان چرايى و چگونگى وقوع انقلاب است. به نظر من، قبل از توجه به ابعاد

ايدئولوژيك و ارزشى بايد خود پديده شناخته شود. پيش از اين مرحله، اصل موضوع ناروشن

و مبهم است و سؤال ها نسبت به خود پديده پابرجاست. قبل از پرداختن به اصل موضوع و

تبيين و درك خود پديده انقلاب و تحولات مربوط به آن، طرح هر موضوع و مبحث ديگرى كه

به نحوى هم با موضوع انقلاب مرتبط باشد، راه رفتن در هوا و قدم زدن بر بام تخيلات،

تفسير خواهد شد.

به هر حال در پرداختن به اين موضوع نيز، پاره اى از اساتيد، بحث هاى ارزشى و

دينى را به نحوى دنبال مى كنند. براى مثال، دسته اى انقلاب را به عنوان نتيجه يك

تفكر دينى و يك سلسله آرمان هاى دينى و تاريخى ١٤٠٠ ساله به تحليل مى كشند; دسته اى

ديگر، همان گونه كه شما گفتيد بررسى تحولات مختلف سياسى و اجتماعى را مقدمه اى قرار

مى دهند تا توضيح دهند كه چگونه انقلاب رنگ دينى و مذهبى به خود گرفت; دسته اى

ديگر، جامعه شناسى انديشه دينى و پيدايش گرايش دينى، به عنوان يك نيروى اجتماعى در

انقلاب، را مطالعه مى كنند. ولى سؤال اينجاست كه آيا اهداف ارائه درس انقلاب اسلامى

در دانشگاه ها، به صرف اهداف علمى و در نتيجه، تبيين علمى رخدادها محدود مى شود، يا

اهداف ارزشى و دفاع از اصول آرمانى انقلاب نيز بخشى از اهداف ارائه اين درس است. و

اگر فرض دوم درست باشد، چگونه با ارائه بحث در يك چارچوب صرف علمى قابل جمع است؟.

زيباكلام: به نظر بنده اگر بخواهيد چنين هدفى را در درس دنبال كنيد، با دو مسئله

يا دو مشكل جدى مواجهيد كه بايد در نظريه پردازيتان آن را مدنظر قرار