آخرين انقلاب قرن - زارع، عباس - الصفحة ١٣٩ - گفتار يكم شرايط بين المللى و انقلاب اسلامى
براى حفظ آن ها ندارند. به معناى ديگر، كشورهايى وجود دارند كه هنوز تعلق استراتژيك
خود را به هيچ يك از دو قطب اعلام نكرده اند. اين شاخصه نيز مؤيد متحول بودن
مرزبندى هاى بين دو قطب و غير جهانشمول بودن حوزه اقتدار و سلطه هر دو قطب است.
بنابراين در اين نظام تقسيم بندى نهايى صورت نگرفته است و هر چه به تقسيم بندى
نهايى نزديك تر مى شويم، در واقع، به نظام دو قطبى غيرمنعطف نزديك تر مى شويم. در
اين حالت، به همين دليل كه فضاها هنوز كاملا بسته نشده بود و به نظام دو قطبى
غيرمنعطف نرسيده بوديم، احتمال وقوع جنگ جهانى سوم نيز منتفى بود.
بحثى كه اشاره فرموديد مربوط به دهه هاى چهل تا هفتاد ميلادى و يا دوران جنگ
سرد است. ولى از آغاز دهه هفتاد كه مصادف با دهه پنجاه شمسى است، بحث دِتانت و تنش
زدايى شروع مى شود. آيا اين برهه جديد تأثيرى بر دگرگونى جايگاه استراتژيك ايران در
نظام دو قطبى نمى گذارد؟.
رقابت بين دو قطبِ نظام دو قطبى حاكم بعد از جنگ جهانى دوم، از ابتدا تا انتها
از مراحل مختلفى عبور كرده است. در تمام اين مراحل، مراكز دو قطب سعى در افزايش
توانمندى هاى خود، گسترش نفوذ خود و دفاع از آنچه به دست آوده اند، داشتند. از
آنجايى كه در اواخر دهه چهل ميلادى، شوروى نيز به تكنولوژى ساخت بمب اتمى دسترسى
پيدا مى كند، قدرت نظامى هر دو قطب اندك اندك به مرحله اى مى رسد كه برخورد نظامى
مستقيم بين دو قطب به معنى نابودى هر دو قطب و حتى كره زمين خواهد بود. به همين
دليل رقابت و تنش بين دو قطب به گونه اى شكل مى گيرد كه طرفين از تمام ابزار در
اختيار خود براى رسيدن به اهدافشان، تا يك مرحله قبل از برخورد مستقيم نظامى
استفاده مى كنند. پس در دوران جنگ سرد مراكز دو قطب سعى در استفاده از قدرت نظامى
خود، به طور مستقيم عليه مركز ديگر ندارند. البته اين بدان معنا نيست كه از همين
ابزار در محدود كردن حوزه نفوذ رقيب، در سرزمين هايى غير از كشور رهبرى كننده قطب
رقيب استفاده نشود. در سال هاى اول بعد از جنگ دوم، شوروى و امريكا با اتكا به
توانمندى هاى نظامى، سياسى، ايدئولوژيك و اقتصادى خود، حوزه هاى نفوذ خود را گسترش
دادند. در اين راستا رفتار و عملكرد شوروى براى دنياى غرب شگفت انگيز بود. در دهه
پنجاه و شصت ميلادى، شوروى به پيروزى هاى قابل توجهى در زمينه شكستن ديوارهاى مهار
غرب دست يافت. از اواسط دهه شصت ميلادى اين پيروزى ها بعد جديدى به خود گرفت.
افزايش توان نظامى شوروى، خصوصاً در زمينه تسليحات موشكى، امريكا را مجبور