آخرين انقلاب قرن - زارع، عباس - الصفحة ١٤ - گفتار يكم سه موج حادثه ساز تا انقلاب دينى
خودشان حركت مى كردند، ولى ما مى دانستيم كه اصل و اساسش دروغ است. امام هم در حرف
هايشان فرمودند: مگر مردها حق رأى دارند كه اين ها مى خواهند به زن ها حق رأى
بدهند؟ معلوم است كه قصد رياكارى در كار است و مى خواهند مردم را فريب دهند. ما هم
از هر دو بُعد استفاده كرديم; هم به افشاى اين فريب پرداختيم و هم از توده مردم
استفاده كرديم. البته همان موقع ها نيز گفته شد كه اگر روزى واقعاً انتخابات درستى
در كشور انجام بگيرد، ما حق زنان را استيفا مى كنيم.
مسئله سوم هم حذف قيد اسلام از شرايط انتخاب كنندگان و انتخاب شوندگان بود كه
كاملا وجهه مذهبى داشت. بنابراين، حركتى كه خيلى هم زود به پيش رفت و ملت، حوزه ها،
و ما را به عنوان طلبه هاى جوان و نسل جديد مبارزان بسيج كرد، همين حركت بود.
افرادى از همراهان آيت الله كاشانى يا فدائيان اسلام و ديگران نيز بودند كه در بين
ما حضور داشتند، اما آن ها خيلى كم بودند و اساس كار در اين زمان امام بودند و
شاگردان امام و امثال ما، كه در آن موقع جوان بوديم. از اين پس، اين حركت ديگر
خاموش نشد. بنابراين، من نقطه عطف را با يك موج كاملا دينى و با انگيزه هاى اسلامى
همراه مى بينم كه در آخر دهه سى و در سال هاى ٤٠ و ٤١ آغاز مى شود. البته گفتم كه
تكوين شخصيت ها برمى گردد به گذشته، يعنى بعد از شهريور ٢٠، كه كم كم حوزه ها تشكيل
شد، اعم از حوزه قم و حوزه هاى ديگر; كه روحانيت بعد از سركوب
پهلوى، دوباره جان گرفت و مساجد، حسينيه ها، عزادارى ها و مناسك مذهبى رونق يافت و
ده، پانزده سالى طول كشيد تا اين كه ما افرادى داشته باشيم. بر اين اساس، نيروهاى
جديد آمدند و طلبه شدند، درس خواندند و در حوزه رشد كردند، حوادث ملى شدن نفت را
ديدند، و مسائل ديگرى را در مصر، كشورهاى عربى، فلسطين و جاهاى ديگر مشاهده كردند،
و اين باعث شد كه نسل جديدى در دو بُعد سياسى و فرهنگى ـ علمى در حوزه به وجود
بيايد. به هر حال، دهه سى تقريباً دهه خودسازى بود; يعنى پايگاه هاى ما به وجود آمد
و آمادگى پيدا كرديم. افرادى مثل امام، اگر قبلا حركت نمى كردند، شايد دليل عدم
حضورشان را به طور مشخص ندانيم، ولى قاعدتاً اولا پايگاه قوى نداشتند، ثانياً منتظر
يك مناسبت فراگير بودند كه پيش بيايد. در زمان آيت الله بروجردى عملا كسى مثل امام
نمى توانست موج ايجاد كند. زيرا حرف آخر را آقاى بروجردى مى زدند و ايشان هم
سياستشان اين بود كه حوزه ها را تقويت كنند.