آخرين انقلاب قرن - زارع، عباس - الصفحة ١٠٣ - گفتار چهارم انقلاب آرمان شيعه، امام خمينى و حكومت اسلامى

پيوست : انقلاب اسلامى، روحانيت و امام خمينى

على دوانى[١]

جناب عالى چه ويژگى ها و عناصرى را در پيروزى انقلاب اسلامى ايران،داراى تأثير

بارز مى دانيد؟

با تشكر از جناب عالى و رفقايتان كه در اين راه گام بر مى داريد، به نظر بنده

ويژگى ها و عناصرى كه در انقلاب اسلامى ايران چشمگير و بارز بود، يكى وجود رهبرى

لايق و با هوش و مقاوم، و ديگرى جو زمان و طول مدت انقلاب است.

مى دانيم كه قبل از امام خمينى، رهبر انقلاب اسلامى ايران، چند انقلاب روحانى،

سياسى و دينى داشته ايم. انقلاب علما در جهاد با روسها، انقلاب سيد جمال الدين

اسدآبادى، انقلاب تنباكو و ميرزاى شيرازى، انقلاب مشروطيت، انقلاب عراق، انقلاب

شهيد مدرس بر ضد رضاخان، انقلاب ملى شدن نفت و آيت الله كاشانى. اين انقلاب ها هيچ

كدام چنانكه بايد يا كامياب نشد و يا دوام پيدا نكرد. بنده علت آن را در هر سه عامل

ياد شده مى دانم. اولا در آن انقلاب ها رهبران ويژگى امام خمينى را نداشتند. آنچه

در امام جمع بود، جمعاً در رهبران انقلاب هاى قبلى جمع نبود. در واقع امام حُسن همه

را داشت، ولى كمبود آن ها را نداشت.

هيچ كدام مانند امام مجتهد عالى مقام در فقه و اصول، و استاد توانا در فلسفه و

عرفان و اخلاق نبودند، يعنى همه اين علوم را با هم و در حد كمال نداشتند. به علاوه،

شعاع فكر و عمق انديشه امام و مخصوصاً تحمل و قاطعيت ايشان در آن ها نبود، هرچند آن

بزرگواران نيز هر كدام داراى يكى دو جنبه از ويژگيهاى خاص امام بودند.

[١] مصاحبه با حجت الاسلام على دوانى در جلسه حضورى و به صورتى مبسوط تر از مكتوب

حاضر انجام گرفت. ولى بنابه درخواست ايشان، خلاصه و تنظيم حاضر ـ اعم از پرسشها و

پاسخها ـ كه به قلم خود ايشان صورت گرفته، عرضه مى شود.