آخرين انقلاب قرن - زارع، عباس - الصفحة ٢٤٣ - گفتار سوم فرهنگ انقلاب اسلامى در مواجهه با فرهنگ جهانى
عرصه شناخت است. چند مسئله در كل جهان در ايجاد اين نزديكى دخالت دارد: يكى يكسان
بودن نظام و محتواى آموزشى است كه در سرتاسر دنيا وجود دارد; به خاطر شباهت در
ساختار و محتواى آموزشى كشورهاى مختلف، بچه هاى سراسر جهان تحت آموزش هاى مشابهى
قرار مى گيرند. مثلا فيزيك، شيمى، جبر، مثلثات، و زبان انگليسى در همه جا به طور
يكسان عرضه مى شود و اين موجب مى شود كه تقريباً نحوه نگرش آن ها به دنيا به هم
شبيه شود.
مسئله دوم، جهانى شدن ارتباطات است; چنانكه به لحاظ تسهيلات سخت افزارى (hard
ware) اعم از ماهواره ها، راه هاى مخابراتى و جاده ها، چنان ابعاد دنيا به هم نزديك
شده كه دنيا را به صورت دهكده كوچكى درآورده است. اين گسترش ارتباطات جهانى هم بر
حوزه شناخت ها و هم بر حوزه ارزش ها اثر خواهد گذاشت. شباهت نظام هاى آموزشى نيز
علاوه بر نزديك كردن شناخت ها به يكديگر در سطح جهان،ارزش ها را نيز تا حدودى به هم
نزديك مى كند. با گسترش روزافزون ارتباطات جهانى امكان اين كه ارزش هاى نهفته در
فرهنگ هاى مختلف، در سطح جهان تبليغ شود، فراهم آمده و به طور طبيعى، كسانى كه از
امكانات و توانايى هاى بيشتر و جايگاه مهم ترى در جهان برخوردارند و به نوعى هژمونى
(سلطه) دست يافته اند، توانايى بيشترى دارند براى اين كه ارزش هاى خود را به
جهانيان تحميل كنند. نمى خواهم بگويم اين امر مطلق است; يك طرف قضيه فرستنده پيام
است; و رسانه ها هستند و يك طرف هم مخاطب و گيرنده پيام است. مخاطب ها هم، بنا به
پيش فرض هاى شناخت شناسانه اى كه من دارم، منفعلانه دريافت كننده اين پيام ها
نيستند; بلكه آن ها را در درون خودشان به نحو خاصى «تفسير» مى كنند و آنچه حاصل مى
شود اگر چه نتيجه آن شبيه تر شدن فرستنده ها و مخاطب هاست، اما اين ها از هم متفاوت
خواهند ماند. بنابراين در مجموع مى توانم بگويم كه اين ارتباطات در تبليغ يك سرى
ارزش هاى خاص جهانى خيلى مؤثر بوده اند. من ديگر وارد موارد و مصاديق آن نمى شوم كه
اين ارزش دموكراسى است، يا يك نوع موسيقى خاص است، يا يك نحوه كار خاص است. تنها به
طور كلى مى گويم كه اين ارتباطات مى توانند در حوزه ارزش ها و دادن الگوهاى خاص
خيلى مؤثر واقع شوند. در عرصه شناخت ها هم همين طور است; گر چه تمركز بر روى شناخت
ها كمتر است. يعنى ارتباطات تمركزشان بيشتر در دادن ارزش هاست تا تأثير گذاشتن بر
روى شناخت ها، اما نتيجه اى كه در مجموع، حاصل مى شود اين است كه شناخت ها هم
مقدارى به هم نزديك تر خواهند شد.