آخرين انقلاب قرن - زارع، عباس - الصفحة ١٩ - گفتار يكم سه موج حادثه ساز تا انقلاب دينى

طلاب در مدرسه فيضيه در فروردين ٤٢. در اين زمان، سربازگيرى طلبه ها نيز مطرح شد كه

بنده را نيز به زور گرفتند و به سربازى بردند. و سرانجام به حركت وسيع ١٥ خرداد

رسيديم كه دامنه هاى گسترده اى داشت. در مورد ١٥ خرداد، شما بازداشتى ها، محكومان و

اعدامى ها و كشته شده ها و اصولا جمعيت هايى را كه وارد مبارزه شدند، بررسى كنيد و

ببينيد چندتاى آن ها غيردينى بودند. در دانشگاه ها و محافل روشنفكرى، موج هاى كوچكى

به چشم مى خورد كه رژيم روى آن ها اصلا حساب نمى كرد و وقتى اين ها را سركوب كرد،

آن ها خود خاموش شدند. آن ها همان جويبارهاى كوچك بودند كه گاهى به رود بزرگ مى

پيوستند.

بعد از ١٥ خرداد، البته حركت مردمى افت پيدا مى كند و دليل آن هم اين است كه ضمن

سركوب مردم، امام بازداشت مى شوند و علما و روحانيون نيز ـ بيش از ٥٠ تن ـ دستگير

مى گردند و در نتيجه، همه همت ها متمركز بر اين مى گردد كه امام را آزاد كنيم. به

هر حال، محاكمه و اعدام امام مطرح بود و از آنجا كه مرجع تقليد را اصلا نمى شد به

پاى محاكمه كشيد، علما تجمع كردند تا امام را آزاد كنند و نيز ديگر زندانيان را

نجات دهند و بدين صورت، امام دو ماه بعد به طور مشروط آزاد شدند و از حبس به حصر

رفتند و در خانه اى در قيطريه محاصره شدند و تحت نظر قرار گرفتند.

در موج سوم نيز كه مى تواند مترقى تلقى شود، به لحاظ صورت و بر حسب ظاهر، اين

آقايان شركت جستند و آن زمانى بود كه يك سال از آزادى امام از زندان مى گذشت

كه ايشان از قيطريه به قم آمدند و حركت بتدريج آغاز گشت تا به مسئله كاپيتولاسيون

رسيديم. لايحه كاپيتولاسيون به مجلس برده شد و در مجلس تصويب شد كه كارشناس هاى

امريكايى و ديپلمات هاى آن ها مصونيت قضايى داشته باشند و در مقابل از امريكا وام

گرفته شود; كه گمان مى كنم مبلغ وام، دويست ميليون دلار بود. البته وام براى آن ها

آن قدر مهم نبود. به هر حال، لايحه خطرناكى بود آمريكايى ها چون پشتيبان شاه بودند،

مى خواستند در ايران با خيال راحت حضور داشته باشند. بنا بود ايران در مقابل شوروى،

خط مقدم غرب باشد و كارشناس هاى گوناگون بايد مى آمدند و خيلى كارها مى كردند;

كارشناس هاى نفتى، امنيتى، نظامى، اقتصادى و

بخش هاى مختلف بايد مى آمدند و برنامه هاى وسيعى را اجرا مى كردند، و آن ها حاضر

نبودند در چنين شرايطى بدون گرفتن مصونيت كار كنند. اين لايحه از تصويب