اصول فقه شيعه - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٣٧٥ - بحث در ارتباط با حرمت صغيره

مادرش مدخول بها باشد. به خلاف مسأله «أُمّ الزوجة» كه در حرمت آن هيچ‌چيزى نقش ندارد. اگر كسى زنى را براى خود عقد كرد، به مجرد عقد، مادر آن زن براى اين مرد حرام مى‌شود و دخول نقشى ندارد. ولى در مسأله حرمت «ربيبه» دخول به أُمّ به مقتضاى آيه شريفه (و ربائبكم اللاتى فى حجوركم من نساءكم اللاتى دخلتم بهنّ) [١] مدخليت دارد. نتيجه اين كه بايد كبيره اولى، مدخول بها باشد چه بخواهد اين صغيره بنا بر عنوان «ربيبه» بر اين مرد حرام شود و چه بخواهد بنا بر عنوان «بنت» حرمت پيدا كند. نكته‌اى در ارتباط با ربيبه: در مسئله «ربيبه» بايد به اين نكته توجه داشت كه «ربيبه» به معناى «بنت الزوجة» است و در اين «زوجه» فعليت شرط نيست. مثلًا اگر كسى با زنى ازدواج كرد و بعد از دخول، او را طلاق داد و اين زن، شوهر ديگرى اختيار كرد و از آن شوهر دخترى پيدا كرد، اين دختر به عنوان «ربيبه» براى شوهر اوّل است و شوهر اوّل نمى‌تواند با او ازدواج كند اين زن وقتى بعد از ازدواج با اين مرد، شوهر ديگرى كرد و از او دخترى پيدا كرد، اين دختر به اعتبار اين كه دختر كسى است كه زمانى زوجه اين مرد بوده و اين مرد به او دخول كرده، عنوان ربيبه براى اين مرد را پيدا مى‌كند و بر اين مرد حرام مى‌شود. «ربيبه» از اين جهت مانند «أُمّ الزوجة» است، زوجه وقتى زوجيّتش از بين برود، حرمت بنت او ابدى است همان‌طور كه حرمت أُمّ او ابدى است. لذا در مسأله «ربيبه» نبايد مسئله مشتق را مطرح كرد، زيرا اگرچه آن زن، ديگر زوجه مرد اوّل به‌حساب نمى‌آيد ولى در حرمت «ربيبه» زوجيّت فعليّه لازم نيست، بلكه همين‌كه در زمانى از زمان‌ها زوجيّت بين زن با مرد اوّل تحقّق داشته باشد در حرمت «ربيبه» كفايت مى‌كند، خواه اين زمان، قبل از زوجيّت با مرد باشد يا بعد از آن، همان‌طور كه دختر شوهر قبلى براى اين مرد عنوان «ربيبه» را دارد و در صورتى كه اين مرد به مادرش دخول كند، نكاح با اين دختر برايش حرام است، دختر شوهر بعدى‌

[١]- النساء: ٢٣