اصول فقه شيعه - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ١١٢ - كلام مرحوم آخوند

نخواهد داشت و اين تالى فاسدى است كه در ارتباط با ثمره نزاع بين صحيحى و اعمى مطرح است. [١]

كلام مرحوم آخوند

مرحوم آخوند مى‌فرمايد: ما ثمره نزاع صحيحى و اعمى را به اين صورت قبول نداريم و معتقديم مسأله دوران امر بين اقل و اكثر ارتباطى مسئله مستقلى است و هيچ‌گونه تابعيتى نسبت به مسئله صحيح و اعم ندارد. و هريك از صحيحى و اعمى- در اين مسئله- از نظر دو قول آزادند مى‌توانند قائل به اصالة الاشتغال يا قائل به اصالة البراءة شوند. [٢] به‌همين‌جهت ما نيز مانند مشهور قائل به وضع براى صحيح هستيم و- همانند مشهور- در مسئله دوران امر بين اقل و اكثر ارتباطى قول به برائت را اختيار مى‌كنيم. و اين كشف مى‌كند كه مسئله اقل و اكثر ارتباطى هيچ ربطى به مسئله صحيح و اعم ندارد. در نتيجه، اين ثمره كه براى بحث صحيح و اعم ذكر شده است و گفته‌اند:

«صحيحى بايد قائل به اشتغال و اعمى بايد قائل به برائت شود»، نمى‌تواند ثمره درستى باشد. تنها در يك مورد است كه ما چاره‌اى جز اصالة الاشتغال نداريم و آن در مورد شك در محصِّل است. [٣] اين بود كلام مرحوم آخوند در جواب از آن اشكال و در ارتباط با ثمره بحث صحيح و اعم كه ما اين دو را به هم ربط داديم.

[١]- رجوع شود به: الفصول الغروية في الاصول الفقهيّة، ص ٤٩، هداية المسترشدين، ص ١١٣

[٢]- شاهد اين مطلب، همان حرفى است كه مرحوم آخوند در جواب اشكال قبلى مطرح كرد و فرمود: ما در عين حال كه قائل به وضع براى صحيح هستيم و معتقديم جامع عبارت از عنوان ملازم با «مطلوب» است، اصالة البراءة را نيز جارى مى‌كنيم، زيرا اصالة الاشتغال، در مورد شك در محصِّل جارى مى‌شود و ما نحن فيه شكّ در محصِّل نيست چون در اينجا دو وجود مطرح نيست، عنوان سبب و مسبّب مطرح نيست.

[٣]- كفاية الاصول، ج ١، ص ٤٢ و ٤٣