اصول فقه شيعه - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ١٠١ - نظريه اوّل

بررسى كلام امام خمينى «دام ظلّه» حضرت امام خمينى «دام ظلّه»، با دو اشكالى كه مطرح كردند نشان دادند كه اين راه هم نمى‌تواند به عنوان تصوير جامع مطرح شود، زيرا جامعى كه مستلزم اين باشد كه ما صلاة غريق را به صورت استثناء منقطع خارج كنيم و ناچار شويم حتى شرايط قسم اوّل را كنار بزنيم، در حقيقت، تصوير جامع نيست. ما حتى اگر صلاة ميت را خارج از عنوان صلاة بدانيم ولى صلاة غريق را نمى‌توانيم خارج كنيم. نتيجه اقوال در ارتباط با تصوير جامع صحيحى از آنچه گفته شد معلوم گرديد كه هيچ‌يك از اقوال مذكور نتوانست براى ما جامع روشن و خالى از اشكال را مطرح كند. به‌همين‌جهت در اينجا ما به بحث ديگرى مى‌پردازيم و آن بحث پيرامون كبراى مسئله است يعنى ببينيم آيا اصولًا ما قدر جامع را براى چه مى‌خواهيم؟

ما چه نيازى به قدر جامع داريم؟

در اين زمينه دو نظريه وجود دارد:

نظريه اوّل‌

يك وقت هدف ما از تصوير قدر جامع- بنا بر قول صحيحى- هدفى است كه‌ مرحوم آخوند تعقيب مى‌كرد. ايشان، پس از ذكر لزوم تصوير جامع فرمود: صحيحى مى‌تواند تصوير جامع كند. سپس وقتى نوبت به اعمى رسيد مواردى را به‌عنوان قدر جامع ذكر كرده و همه را مورد اشكال قرار مى‌دهد و از اين راه، ادعاى خود را- كه عبارت از وضع الفاظ براى صحيح است- اثبات مى‌كند. [١]

[١]- كفاية الاصول، ج ١، ص ٣٦- ٤٢