آئين كيفرى اسلام - ترابى شهرضايى، اكبر - الصفحة ٤٥٨

شيخ طوسى رحمه الله در توجيه اين روايت مى‌گويد: «قضيّة في واقعة» يعنى حكمى از اميرمؤمنان عليه السلام مى‌باشد كه ما به خصوصيّات آن واقعه، و علّت حكم آگاهى نداريم.

بنابراين، حقّ نداريم از مورد روايت تعدّى كنيم.

پس از آن فرمود: شايد اين زن با مرد مسلمانى ازدواج كرده، سپس مرتدّ شده و به عقد ازدواج مرد نصرانى درآمده است. لذا، استحقاق قتل پيدا كرده است. [١]

در توجيه كلام مرحوم شيخ مى‌توان گفت: اين زن پس از ارتداد بايد عدّه‌ى طلاق نگه دارد؛ ولى او عدّه را مراعات نكرده و با مرد نصرانى ازدواج كرده است. در اين صورت، زناى محصنه از او سرزده است؛ لذا، مستحقّ قتل خواهد بود.

نقد توجيه شيخ طوسى رحمه الله‌

اوّلًا: در كدام قسمت روايت ازدواج اين زن را با مرد مسلمان مطرح كرده است؟ ناقل اين قضاوت امام باقر عليه السلام است، نه يك فرد معمولى تا بگوييم: فراموش كرده است.

ثانياً: بر فرض تسليم اين مطلب كه استحقاق قتل به خاطر وقوع زناى محصنه است، سؤال اين است كه آيا اگر اين زن پس از عرضه‌ى اسلام بر او توبه مى‌كرد و اسلام را مى‌پذيرفت، باز هم كشته مى‌شد يا مسأله‌ى قتل منتفى مى‌گشت؟ بنابراين، قتل به سبب ارتداد بوده نه به علّت ازدواج با مرد نصرانى.

نظر برگزيده: به دو جهت نمى‌توانيم اين روايت صحيحه را بپذيريم.

١- با چه ضابطه و ملاكى دو فرزندى كه در حال نصرانيّت به دنيا آورده است، بايد عبد برادرشان باشند؟ هيچ يك از ضابطه‌هاى رقيّت و عبوديّت در اين‌جا تطبيق نمى‌كند.

راه‌هاى عبد و رقّ شدن يا عبد بودن پدر و مادر است يا اسير شدن در جنگ؛ ارتداد و عدم قبول توبه سبب عبد شدن بچّه‌هايش نمى‌شود.

٢- رواياتى كه در بحث‌هاى گذشته نقل شد، هيچ كدام بر قتل زن مرتدّ دلالت نداشت؛ بلكه همه يك صدا مى‌گفتند: در مورد زن مرتدّ قتل مطرح نيست. البتّه در مسائل بعد مى‌گوييم: مرد مرتدّ ملّى اگر از پذيرفتن توبه امتناع كرد، كشته مى‌شود؛ ولى هيچ فقيهى در

[١]. تهذيب، ج ١٠، ص ١٤٣، ح ٥٦٧؛ استبصار، ج ٤، ص ٢٥٥، ح ٩٦٨.