آئين كيفرى اسلام - ترابى شهرضايى، اكبر - الصفحة ٣٨٠ - طرح اشكال بر عبارت تحريرالوسيله

هم بيدار و متوجّه است. چنين لصّ و سارقى محارب است. عنوان محارب به قاطع طريق اختصاص ندارد؛ هرچند شأن نزول آيه‌ى شريفه راهزن و قاطع طريق است؛ ولى اختصاص به آن ندارد، بلكه يكى از مصاديق محارب است. لذا، بيان امام راحل رحمه الله تا اين‌جا تمام است كه لصّ بر دو نوع است: محارب و غيرمحارب.

از تعبير مرحوم محقّق رحمه الله در شرايع‌ استفاده مى‌شود لُصّ همان فردى است كه شرايط و خصوصيّات محارب را واجد است؛ زيرا، فرمود: «اللصّ محارب فإذا دخل دار قوم متغلّباً...» [١] لص محارب است، هنگامى كه با قهر و غلبه، حكومت و سلطه وارد خانه‌اى شد. پس، معلوم مى‌شود تغلّب و قهر و غلبه در معناى لُصّ مدخليّت دارد؛ لذا سارق معمولى لُصّ نيست.

از تعبير ديگران استفاده مى‌شود لُصّ از مصاديق محارب نيست، ليكن حكم محارب را دارد.

طرح اشكال بر عبارت تحريرالوسيله‌

مقدّمه‌

در مسائل گذشته مطلبى را از بحث دفاع نفس كتاب‌ تحريرالوسيله‌ مطرح كرديم. امام راحل رحمه الله در آن بحث فرمود: اگر مهاجمى خواست مال ديگرى را بِرُبايد، خواه در خيابان يا در خانه، اگر مهاجم هيچ اسلحه‌اى ندارد و با اتّكاى به زور و قدرتش مى‌خواهد مال مردم را ببرد، صاحب مال مى‌تواند از مالش دفاع كند؛ هر چند به كشتن مهاجم منتهى گردد. ليكن امام راحل مى‌فرمود: احتياط واجب آن است كه از أسهل فالأسهل شروع كند.

اگر با داد و فرياد مى‌تواند او را دور كند، حقّ ندارد كتك‌كارى كند؛ اگر با زدن، امكان دفع مهاجم هست، نبايد او را مجروح سازد؛ اگر با چاقو زدن، مى‌توان او را متوارى كرد، حقّ كشتنش را ندارد؛ و اگر تنها راه حفظ مال، قتل مهاجم باشد، در اين صورت مصداق «من قتل دون ماله فهو شهيد» [٢] خواهد بود.

[١]. شرايع الاسلام، ج ٤، ص ٩٦٠.

[٢]. وسائل الشيعة، ج ١٨، ص ٥٨٩، باب ٤ از ابواب الدفاع، ح ١ و ٢.