اين امواج استفاده كنند، ولى اشعه نيرومندى آنها را به دور مى‌راند. «١»
اين بود، نظرات گوناگون مفسران و دانشمندان.
***
نتيجه بحث:
بحث‌ها در تفسير اين آيات، به درازا كشيد اكنون، بايد براى نتيجه‌گيرى كامل مقدمتاً به چند نكته توجه كنيم:
١- كلمه «سماء» (آسمان) در بسيارى از آيات قرآن، به معنى همين آسمان مادى است، در حالى كه، در بعضى ديگر از آيات قطعاً به معنى آسمان معنوى و مقام بالا است.
مثلًا در آيه ٤٠ سوره «اعراف» مى‌خوانيم: إِنَّ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآياتِنا وَ اسْتَكْبَرُوا عَنْها لاتُفَتَّحُ لَهُمْ أَبْوابُ السَّماءِ: «آنها كه آيات ما را تكذيب كردند و در برابر آن تكبر ورزيدند درهاى آسمان به رويشان گشوده نمى‌شود».
ممكن است منظور از «آسمان» در اينجا كنايه از مقام قرب خدا بوده باشد همان گونه كه در آيه ١٠ سوره «فاطر» مى‌خوانيم: إِلَيْهِ يَصْعَدُ الْكَلِمُ الطَّيِّبُ وَ الْعَمَلُ الصَّالِحُ يَرْفَعُهُ: «سخنان پاكيزه به سوى او بالا مى‌روند و عمل صالح را ترفيع مى‌دهد».
روشن است: اعمال صالح و سخنان پاكيزه چيزى نيستند كه به سوى اين آسمان بالا روند، بلكه به سوى مقام قرب خدا پيش مى‌روند و عظمت و رفعت