تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٨٤
تفسير:
ابراهيم عليه السلام (به تنهائى) يك امت بود!
گفتيم: اين سوره، سوره بيان نعمتها است و هدف از آن، تحريك حسّ شكرگزارى انسانها است، به گونهاى كه آنها را به شناخت بخشنده اين همه نعمت، برانگيزد.
در آيات مورد بحث، سخن از يك مصداق كامل بنده شكرگزار خدا، يعنى «ابراهيم» قهرمان توحيد، به ميان آمده كه مخصوصاً از اين نظر نيز، براى مسلمانها عموماً و عربها خصوصاً الهام آفرين است كه: او را پيشوا و مقتداى نخستين خود مىدانند.
از ميان صفات برجسته اين مرد بزرگ، به پنج صفت اشاره شده است:
١- در آغاز مىگويد: «ابراهيم خود يك امت بود» «إِنَّ إِبْراهِيمَ كانَ أُمَّةً».
در اين كه: چرا نام «أُمّت» بر «ابراهيم» گذارده شده، مفسران نكات مختلفى ذكر كردهاند كه: چهار نكته از آن قابل ملاحظه است:
الف- ابراهيم، آن قدر شخصيت داشت كه به تنهائى يك امت بود، چرا كه گاهى شعاع شخصيت انسان آن قدر افزايش مىيابد كه از يك فرد و دو فرد و يك گروه فراتر مىرود، و شخصيتش معادل يك امت بزرگ مىشود.
ب- ابراهيم، رهبر، مقتدا و معلم بزرگ انسانيت بود، و به همين جهت، به او «أُمّت» گفته شده، زيرا امت به معنى اسم مفعولى به كسى گفته مىشود كه مردم به او اقتدا كنند و رهبريش را بپذيرند.
البته، ميان اين معنى و معنى اول، پيوند معنوى خاصى برقرار است، زيرا كسى كه، پيشواى صدق و راستى براى ملتى شد در اعمال همه آنها شريك و سهيم است و گوئى خود، امتى است.