تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٢
دهيم، و پرچم عدل و داد را برافرازيم، بىآن كه با عكسالعمل منفى دشمنان لجوج و مخالفان سرسخت، مواجه باشيم، سخت اشتباه كردهايم، پيامبران الهى و همه پيروان راستين آنها از اين مخالفتها هرگز مأيوس نشدند، و ما نيز بايد مأيوس نگرديم، بلكه، بايد هر روز بر عمق دعوت خود بيفزائيم.
***
٤- تفسير جمله «فَظَلُّوا فِيْهِ يَعْرُجُونَ»
اين جمله، و جملههاى بعد، كه در آيات فوق آمده، به خوبى نشان مىدهد:
منظور آن است: اگر درى از آسمان بر آنها گشوده شود و مرتباً روز روشن در آن رفت و آمد كنند، باز هم از شدت لجاجت مىگويند چشم بندى و سحر شدهايم. «١»
توجه داشته باشيد «ظَلُّوا» دليل بر استمرار كارى در روز مىباشد، و عرب اين تعبير را در مورد شب نمىكند، بلكه به جاى آن «باتُوا» كه از ماده «بيتوته» است، مىگويد.
اين تفسير، همان چيزى است كه غالب مفسرين آن را برگزيدهاند، ولى عجب اين كه: بعضى از مفسران احتمال دادهاند: ضمير در «ظَلُّوا» به فرشتگان باز مىگردد، يعنى اگر آنان فرشتگان را با چشم خود ببينند كه به آسمان مىروند و باز مىگردند، باز ايمان نمىآورند.
اين تفسير، علاوه بر اين كه: با آيات قبل و بعد كه عموماً سخن از مشركين مىگويد، سازگار نيست (زيرا ملائكه تنها در شش آيه قبل آمده، و بازگشت ضمير به آن بسيار بعيد است) از بلاغت سخن نيز مىكاهد؛ چرا كه قرآن مىخواهد بگويد: حتى اگر خودشان به صورت اعجاز آميزى در روز روشن