تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٤٥
انكار مىكنند» «أَ فَبِنِعْمَةِ اللَّهِ يَجْحَدُونَ».
اشاره به اين كه: اين تفاوتها در صورت طبيعىاش (نه صورت مصنوعى و ظالمانه) از نعمتهاى خدا است كه براى حفظ نظام مجتمع بشرى ايجاد شده است.
***
آخرين آيه مورد بحث كه مانند دو آيه گذشته با كلمه «اللَّه» شروع مىشود، و بيانگر نعمتهاى خداوند است، اشاره به مواهب او از نظر نيروهاى انسانى و معاونان و كمككاران، و همچنين روزيهاى پاكيزه، مىكند، و اين حلقههاى سه گانه نعمت را كه در اين سه آيه ذكر شده، تكميل مىنمايد.
يعنى از نظام حيات و مرگ، شروع كرده، آن گاه تفاوت روزىها و استعدادها را كه نظام «تنوع زندگى» است بيان مىكند، و با آيه مورد بحث كه ناظر به نظام تكثير مثل بشر، و روزىهاى پاكيزه است پايان مىگيرد.
مىگويد: «خداوند براى شما از جنس خودتان همسرانى قرار داد» «وَ اللَّهُ جَعَلَ لَكُمْ مِنْ أَنْفُسِكُمْ أَزْواجاً».
همسرانى كه هم مايه آرامش روح و جسمند و هم سبب بقاء نسل.
لذا بلافاصله اضافه مىكند: «و از همسرانتان براى شما فرزندان و نوهها قرار داد» «وَ جَعَلَ لَكُمْ مِنْ أَزْواجِكُمْ بَنِينَ وَ حَفَدَةً».
«حَفَدَة» جمع «حافد» در اصل به معنى كسى است كه بدون انتظار پاداش، با سرعت همكارى مىكند، ولى در آيه مورد بحث، به عقيده بسيارى از مفسران، منظور نوهها است و بعضى خصوص نوههاى دخترى را گفتهاند.
بعضى ديگر معتقدند: «بَنِين» به فرزندان كوچك گفته مىشود و «حَفَدَه» به فرزندان بزرگ كه مىتوانند كمك و همكارى كنند.