تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٨٣
آفرينش، تسليم قوانين عمومى عالم هستى مىباشند، و از مسير اين قوانين منحرف نمىشوند و اين قوانين همگى، از ناحيه خدا است پس در حقيقت، همه در پيشگاه او سجده مىكنند، همه، بيانگر عظمت علم و قدرت او هستند همه، نشانه بزرگى و بىنيازى او مىباشند و بالاخره همه، دليل بر ذات مقدس اويند.
«دابّه» به معنى موجودات جنبنده است، و از آن مفهوم حيات و زندگى، نيز استفاده مىشود، و اين كه: آيه فوق، مىگويد: تمام جنبندگانى كه در آسمان و زمين هستند براى خدا سجده مىكنند از آن استفاده مىكنيم كه موجودات زنده، مخصوص كره زمين نيست، بلكه در كرات آسمانى نيز موجودات زنده و جنبندهاى وجود دارد.
گرچه بعضى احتمال دادهاند: كلمه «مِنْ دابَّةٍ» تنها قيد براى «ما فِى الأَرْضِ» باشد يعنى تنها از جنبندگان زمين سخن مىگويد، ولى بسيار بعيد به نظر مىرسد، به خصوص اين كه: در آيه ٢٩ سوره «شورى» مىخوانيم: وَ مِنْ آياتِهِ خَلْقُ السَّماواتِ وَ الأَرْضِ وَ ما بَثَّ فِيهِما مِنْ دابَّةٍ: «از نشانههاى خدا آفرينش آسمانها و زمين و جنبندگانى است كه در آن دو وجود دارند».
درست است كه سجده و خضوع و تواضع تكوينى، منحصر به موجودات زنده و جنبنده نيست، ولى، از آنجا كه اينها اسرار و شگفتيهاى بيشترى از آفرينش را از خود نشان مىدهند انگشت روى اينها گذاشته شده است.
و از آنجا كه مفهوم آيه، هم انسانهاى عاقل و با ايمان و فرشتگان را شامل مىشود، و هم، حيوانات و جانداران ديگر را، كلمه سجده، در معنى عام خود- هم سجده اختيارى و تشريعى و هم سجده تكوينى و اضطرارى- استعمال شده است.
و اما اين كه: در آيه فوق، «ملائكه» به طور جداگانه ذكر شده، به خاطر