تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٣٢
براى انجام يك عمل قطعا مقدمات زيادى لازم است، و در اين ميان، نقش رهبران و ارشاد كنندگان و يا وسوسهگران، نقش مهمى است.
همچنين نقش سنتهاى خوب يا زشت و ننگين، كه زمينه فكرى و اجتماعى را براى اين گونه اعمال فراهم مىكند نمىتوان از نظر دور داشت، بلكه، گاه مىشود كه نقش رهبران، و يا سنتگذاران بر همه عوامل ديگر پيشى مىگيرد.
از اين رو، هيچ دليلى ندارد كه، آنها شريك جرم و يا شريك در نيكىها نباشند.
روى همين منطق در آيات قرآن و روايات اسلامى به مسأله «دلالت بر نيكى و بدى» و يا «سنت گذاردن، اعم از نيك و بد» تكيه فراوان شده است.
در آيات فوق خوانديم: مستكبران گمراه و اغواگر، هم بار گناهان خويش را بر دوش مىكشند و هم سهمى از بار گناهان پيروانشان را (بى آن كه از مسئوليت پيروان كاسته شود).
اين موضوع تا آنجا مورد اهميت است، كه به گفته پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله: الدَّالُ عَلَى الْخَيرِ كَفاعِلِهِ: «آن كس كه دعوت به نيكى مىكند همانند فاعل آنست». «١»
در حديثى كه در ذيل آيات فوق، از پيامبر صلى الله عليه و آله نقل شده، مىخوانيم: أَيُّمَا دَاعٍ دَعَا إِلَى الْهُدَى فَاتُّبِعَ فَلَهُ مِثْلُ أُجُورِهِمْ مِنْ غَيْرِ أَنْ يَنْقُصَ مِنْ أُجُورِهِمْ شَيْءٌ وَ أَيُّمَا دَاعٍ دَعَا إِلَى ضَلَالَةٍ فَاتُّبِعَ فَإِنَّ عَلَيْهِ مِثْلَ أَوْزَارِ مَنِ اتَّبَعَهُ مِنْ غَيْرِ أَنْ يَنْقُصَ مِنْ أَوْزَارِهِمْ شَيْءٌ!:
«هر كسى دعوت به هدايت كند و از او پيروى كنند، پاداشى همچون پاداش پيروانش خواهد داشت، بى آن كه از پاداش آنها چيزى كاسته شود. و هر كس دعوت به ضلالت كند، و از او پيروى كنند همانند كيفر پيروانش را خواهد