احد» نازل گرديده است.
قدر مسلّم اين است كه: اين سوره را بايد تركيبى از آيات «مكّى و مدنى» دانست، هر چند دقيقاً نمى‌توان- جز در موارد معينى- مكّى و مدنى بودن يك يك آيات آن را مشخص ساخت.
و به هر حال، در آيات اين سوره هم بحثهاى خاص سوره‌هاى مكّى ديده مى‌شود (مانند بحث قاطع از توحيد و معاد و مبارزه شديد با شرك و بت‌پرستى) و هم بحثهاى مخصوص سوره‌هاى (مدنى مانند بحث از احكام اجتماعى و مسائل مربوط به جهاد و هجرت).
و به طور كلى مى‌توان گفت: محتواى اين سوره را امور زير تشكيل مى‌دهد كه به شكل جالب و متناسبى با هم آميخته شده است:
١- بيش از همه بحث از نعمتهاى خداوند در اين سوره به ميان آمده و آن چنان ريزه‌كاريهاى آن تشريح گرديده كه حسّ شكرگزارى هر انسان آزاده‌اى را بيدار مى‌كند، و از اين راه، او را به آفريننده اين همه نعمت و موهبت نزديك مى‌سازد.
اين نعمتها شامل نعمتهاى مربوط به: باران، نور آفتاب، انواع گياهان و ميوه‌ها و مواد غذائى ديگر، و حيواناتى كه خدمتگزار انسانها هستند و منافع و بركاتى كه از اين حيوانات عائد انسان مى‌شود و انواع وسائل زندگى و حتى نعمت فرزند و همسر، و خلاصه شامل «انواع طيبات» مى‌گردد.
و درست به همين علت است كه بعضى آن را سوره «نعم» (جمع نعمت) ناميده‌اند.
ولى مشهور و معروف در نامگذارى اين سوره همان سوره «نحل» است؛ چرا كه ضمن بر شمردن نعمتهاى گوناگون الهى، اشاره‌اى كوتاه و پر معنى و