تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٤٧
در روايتى از امام علىّ بن موسى الرضا عليه السلام مىخوانيم كه در تفسير اين آيه فرمود: الْعَفْوُ مِنْ غَيْرِ عِتابٍ: «منظور، عفو كردن خالى از مؤاخذه و سرزنش است». «١»
نظير اين حديث از امام زين العابدين عليه السلام نيز نقل شده است. ٢
***
آيه بعد- به طورى كه جمعى از مفسران گفتهاند- در واقع به منزله دليلى بر لزوم گذشت، عفو و صفح جميل است، مىگويد: «پروردگار، آفريننده و آگاه است» «إِنَّ رَبَّكَ هُوَ الْخَلَّاقُ الْعَلِيمُ».
او مىداند: همه مردم يكسان نيستند، او از اسرار درون و طبايع و ميزان رشد فكرى و احساسات مختلف آنها با خبر است، نبايد از همه آنها انتظار داشته باشى كه يكسان باشند، بلكه بايد با روحيه عفو و گذشت با آنها برخورد كنى تا تدريجاً تربيت شوند و به راه حق آيند.
البته اين سخن، به آن معنى نيست كه مردم در راه و روش خود و اعمالى كه انجام مىدهند، مجبورند، بلكه، صرفاً اشاره به يك دستور تربيتى است كه مربوط به تفاوت تفكر و استعدادها مىباشد.
ذكر اين نكته، نيز لازم است كه: بعضى تصور كردهاند، اين دستور، مخصوص دوران زندگى پيامبر صلى الله عليه و آله در «مكّه» بوده است، و پس از آن كه به «مدينه» هجرت نمود، و مسلمانان قدرت يافتند اين دستور نسخ شد، و دستور جهاد جاى آن را گرفت.
ولى با توجه به اين كه: اين دستور در سورههاى «مدنى» نيز آمده (مانند سوره «بقره»، «نور»، «تغابن» و «مائده») كه در بعضى به پيامبر صلى الله عليه و آله دستور صفح