جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٦٤ - غزل ١٢٦ اگر نه باده، غم دل ز ياد ما ببرد

خواجه مى خواهد در اين بيت سالكين و يا خود را توجّه دهد كه چگونه مى توان از مشكلات عالم طبع و ناهمواريهاى جهان طبيعت و تعلّقات گذر نمود و به منزلت والاى انسانيّت رسيد. مى‌گويد: اى سالك! و يااى خواجه! سير الى اللّه طريقى نيست كه كسى خود سرانه بتواند بپيمايد، بلكه به وسيله استاد و راهنما مى توان در آن گام نهاد، و بدين طريق ممكن است از خطرات محفوظ ماند، زيرا سير سالك در نيستى و بيرون شدن از خود بينى‌هاست، و انجام اين مهم بدون راهنمايى استاد ممكن نيست؛ كه:

٩٤٩

«هَلَكَ مَنْ لَيْسَ لَهُ حَكيمٌ يُرْشِدُهُ.»

[٢]: (هركس حكيمى نداشته باشد كه هدايتش كند، به هلاكت مبتلا خواهد گشت.- به گفته خواجه در جايى:

و در جاى ديگر مى گويد:

[١] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٢٩٢، ص ٢٢٨.

[٢] - بحار الانوار، ج ٧٨، ص ١٥٩.

[٣] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٢٠١، ص ١٦٩.

[٤] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٢٣٣، ص ١٩١.