جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٢٦٧ - غزل ١٥٢ جان بىجمال جانان، ميل جنان ندارد

«بَلى‌، شَهِدْنا.»[١]: (بله، گواهى مى دهيم.) گفته، در اين منزل خاكى نيز نبايد خود را گرفتار آمال و آرزوها نمايد و ثبات بر آن عهد را اختيار كند تا بازگشت به سير صعودى خود نمايد لذا خواجه نيز خطاب به خود كرده و مى گويد: «اى ساربان! فرو كش، كاين رَهْ كران ندارد» يعنى: اى ساربان و بدن عنصرى من! روح مرا سرگردان تعلّقات منما كه حضرت دوست مرا بس است. در جايى به خود خطاب كرده و مى‌گويد:

بخواهد بگويد:

١١٢٦

«الهى! اسْكَنْتَنا داراً حَفَرَتْ لَنا حُفَرَ مَكْرِها ... فَزَهّدْنا فيها، وَسَلّمُنا مِنْها بِتَوْفيقِكَ ... وَأَغْرِسْ فى أَفْئِدَتِنا اشْجارَ مَحَبَّتِكَ، وَأتْمِمْ لَنا انْوارَ مَعْرِفَتِكَ.»

[٣]: (معبودا! ما را در خانه‌اى [دنيا] منزل دادى كه گودالهاى نيزنگش را براى ما كنده ... پس ما را به توفيقت زاهدِ در آن گردانده و از گزند آن سالم بدار ... و درختان محبّتت را در دلهايمان بكار، و انوار معرفتت را براى ما تمام بفرما.)

اى سالك! واى خواجه! فلك دوّار و مظاهر عالم طبيعت با جلوه گريهاى خود تو را دعوت به عشرت با دوست مى كند، تا مهلت دارى از او بهره‌مند شو. و اين سخن از پير فلك خميده قامت بشنو كه «هيچت زيان ندارد.».

بخواهد بگويد:

١١٢٧

«الهى! عَلِمْتُ بِاخْتِلاف الآثارِ وَتَنَقُّلاتِ الاطْوارِ انَّ مُرادَكَ مِنّى انْ تَتَعَرَّفَ الَىَ‌

[١] - اعراف: ١٧٢.

[٢] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ١٩١، ص ١٦٢.

[٣] - بحارالانوار، ج ٩٤، ص ١٥٢.