جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٥٠٠

كنايه از اينكه: آسمان و زمين و كوه كه امانت الهى را نپذيرفتند، خود را آسوده خاطر نمودند، اين بشر بود كه به حمل آن با همه مشكلاتش ديوانه وار تن در داد و آن را قبول كرد و از سنگينى‌اش نهراسيد، و غم عشق جانان را بر غم حملش خريدار شد؛ كه: «وَ حَمَلَهَا الْإِنْسانُ، إِنَّهُ كانَ ظَلُوماً جَهُولًا.»[١]: (و انسان آن را حمل نمود [و پذيرفت‌]، همانا او بسيار ستمگر و نادان بود.).

بخواهد بگويد:

و بگويد:

با اين همه:

بخواهد با اين بيان سخن از خود به ميان آورده و بگويد: آنان كه امانت الهى را در اين جهان با همه مشكلاتش حمل نمودند و بر سر پيمان خود استوار ماندند، طربنامه عيشِ دو جهان را براى خويش نوشتند؛ چرا كه خداوند در ذيل آيه شريفه عرض امانت افراد بشر را در اين عالم بر سه دسته (مشرك، منافق و مؤمن) تقسيم نموده و درباره ثابت قدمان بر عرض امانت مى فرمايد: «وَ يَتُوبَ اللَّهُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ‌.

[١] - احزاب: ٧٢.

[٢] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٤٤٧، ص ٣٢٧.

[٣] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ١٧٤، ص ١٥١.