جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ١١٨ - غزل ١٣٣ بيا كه ترك فلك، خوان روزه غارت كرد

عمده نظر خواجه در اين غزل، تجليل و تعريف از روز عيد ماه صيام است و اينكه بهره مندى كامل از نتايج اعمال آن ماه در روز عيد چگونه و چه چيز بايد باشد مى گويد:

آرى، ماه صيام ماه ضيافت الهى است، كه:

١٠٠٩

«شَهْرٌ دُعيتُمْ فيهِ الى ضِيافَةِ اللّهِ، وَجُعِلْتُمْ فيهِ مِنْ اهْلِ كَرامَةِ اللّهِ»

[٢]: ( [ماه مبارك رمضان‌] ماهى است كه در آن به ميهمانى خدا فرا خوانده شده و شايسته كرامت خداوند گرديده‌ايد.- حضرت حقّ سبحانه بندگان خويش را در مقابل روزه دارى و عبادات و بندگى مخلصانه، در روز عيد فطر جوائز معنوى مى دهد در حديث آمده كه:

٢٢٠٢

«اذا كانَ اوَّلَ يَوْمٍ مِنْ شَوّالٍ، نادى‌ مُنادٍ: أيُّها المُؤمِنونَ! أُغدوا الى جَوائِزِكُمْ ثُمَّ قالَ يا جابِر جوائِزُ اللّهِ لَيْسَتْ كَجَوائِزِ هؤلاءِ المُلُوكِ. ثُمَّ قالَ: هُوَ يَوْمُ الجَوائِزِ.»

[٣]: (وقتى روز اوّل شوّال فرا مى رسد، مناديى صدا بر مى آورد: اى مؤمنان! صبح كنيد به سوى جايزه هايتان سپس فرمود ٧ اى جابر! جايزه‌هاى خداوند مثل جوايز پادشاهان نيست! پس فرمود ٧ آن روز، روز جايزه است.).

بنابر اين، اهل ايمان و كمال همواره انتظار آن روز را مى كشيده و مى كشند تا از ضيافت الهى (كه شهود جمال و تجلّيات الهى براى بندگان خاصّش مى باشد).

[١] - مغول‌هاى غارتگر از تركان بوده‌اند. به اين جهت شعرا براى غارتگرى لفظ ترك را بكار مى برند.

[٢] - اقبال الاعمال، ص ٢.

[٣] - اقبال الاعمال، ص ٢٨٢.