ترجمه من لا يحضره الفقيه شيخ صدوق - غفاري، علي اکبر؛ غفاري، محمد جواد؛ بلاغي، صدر - الصفحة ٧١ - *(نكتهها در حج انبياء و مرسلين صلوات الله عليهم اجمعين) *

سفر مكّه عميقتر و رساتر باشد، و هيچ فردى نيست كه اين آثار به او برسد، مگر آنكه مشقّت به او برسد. و همانا كه ثواب آن برابر مشقّت آنست.

شرح: «جمله اخير ظاهرا كلام مؤلّف و يا كلام راوى بود. و در كافى نيست».

* (نكته‌ها در حجّ انبياء و مرسلين صلوات اللَّه عليهم اجمعين)*

٢٢٧٤- امام باقر ٧ فرمود: آدم ٧ هزار بار پياده بسوى اين خانه آمده است، كه هفتصد نوبت آن سفر حجّ و سيصد نوبت سفر عمره بوده است، و از طرف شام بدينسو مى‌آمده، و او سوار بر گاوى حجّ ميكرده، و مكانى كه در آن بيتوته ميكرده حطيم است، و آن در ميانگين كعبه و حجر الأسود است، و آدم ٧ صد سال پيش از آنكه بحوّا بنگرد پيرامون كعبه طواف كرده است. و جبرئيل او را گفته است: خدا تو را زنده و شاد و خندان بدارد.

شرح: «لفظ

حيّاك اللَّه‌

» يعنى خدا تو را باقى بدارد، يا شاد سازد، يا درود بر تو فرستد، و

«بيّاك»

تابع‌

«حيّاك»

ميباشد، و معنى آن اينست كه خدا زندگى تو را سامان بخشد، يا خدا تو را خندان بدارد، و در بعضى از نسخه‌ها

«لبّاك»

آمده است، و معنى آن چنان كه گفته‌اند اينست كه خدا لبّيك گفتن تو را اجابت كند و حجّت را بپذيرد».

٢٢٧٥- و امام صادق ٧ فرمود: زمانى كه آدم ٧ از منى‌