ترجمه من لا يحضره الفقيه شيخ صدوق - غفاري، علي اکبر؛ غفاري، محمد جواد؛ بلاغي، صدر - الصفحة ٤١ - باب فضائل حج

كردن برده يكى ثواب حجّى كه برده انجام مى‌دهد.

و در باره غلامى كه در روز عرفه آزاد شود روايت شده است كه چون يكى از دو موقف (عرفات يا مشعر) را درك كند، در حقيقت حجّ را درك كرده است.

و عظيمترين كس از نظر جرم از اهل عرفات آن كس است كه از عرفات باز گردد در حالى كه گمان ميدارد كه او آمرزيده نشده است.- يعنى آن كسى كه از رحمت خداى عزّ و جلّ نوميد مى‌شود-.

شرح: «كتاب كافى حديثى مسند از امام صادق ٧ نقل كرده است كه: مردى در مسجد الحرام از آن حضرت پرسيد كه گناه چه كسى از همگان عظيمتر است؟ امام ٧ در پاسخ او فرمود: كسى كه در اين دو موقف: عرفه و مزدلفه وقوف كند، و ميان اين دو كوه- صفا و مروه- سعى كند، آنگاه بر گرد كعبه طواف كند، و در پشت مقام ابراهيم ٧ نماز بجا آورد، و با اين همه در دل خود بگويد و يا چنين گمان كند كه خدا او را نمى‌آمرزد، پس گناه چنين كسى از همگى مردم بزرگتر است».

٢١٨٤- و امام صادق ٧ فرمود: چون شامگاه عرفه فرارسد، خداى عزّ و جلّ دو فرشته را مى‌فرستد تا با دقّت در چهره مردم بنگرند، و چون مردى را كه هر سال عادت آمدن بحجّ داشت نيابند، يكى از آن دو برفيق خود ميگويد: اى فلان! فلان شخص چه كرده و او را چه رخ داده است كه به حجّ نيامده؟ پس آن ديگر در جواب مى‌گويد: خداوند بهتر ميداند، آنگاه يكى از آن دو فرشته ميگويند: خدايا اگر