ترجمه من لا يحضره الفقيه شيخ صدوق - غفاري، علي اکبر؛ غفاري، محمد جواد؛ بلاغي، صدر - الصفحة ٣٤ - باب فضائل حج

ابراهيم دو ركعت نماز بجا آورد آن دو ركعتش برابر با آزاد كردن شش بنده است.

شرح: «اختلاف در مقدار ثواب كه در باره بعضى اعمال در روايات آمده است باعتبار مخاطب و موقعيت، و يا كمال و عدم كمال آن عمل است، گاهى ممكن است طواف ثوابش از آزاد كردن بنده بيش باشد چون بردگان كم هستند يا در رفاه و آسايش و تحت تعاليم حقّ زندگى مى‌كنند، و گاهى تحت فشار اربابان و شكنجه آنها قرار گرفته و بدون فرهنگ بسر ميبرند، و آزاد كردن آنان از هر عمل خيرى در چنين موقعيّت بالاتر است، و گاهى چنان كه اشاره شد بعكس است و در اين وقت طواف كه موجب آزادى بندها را تقويت ميكند و انسان را در مقامى از قرب بحقّ ميرساند كه اعمال و كردار و رفتارش هر يك موجب آزادى هزاران هزار خلق خداست لذا طواف او ثوابش بيشتر مى‌شود، آرى وابسته به موقعيّت و كيفيّت عمل است، و در تاريخ اسلام افرادى بوده‌اند كه طواف خانه كعبه را تمام عمر سالى چندين بار بجا مى‌آورده‌اند ولى از آنها اعمالى يا دستوراتى صادر شده كه صدها هزار مردم آزاد را به بردگى كشانده است، پس اين ثوابها همگى بشرطها و شروطها است نه مطلق، و در اختلاف شرائط كم و بيش مى‌شود».

٢١٥٦- و يك طواف قبل از حجّ بهتر از هفتاد طواف بعد از حجّ است.

شرح: «اين حديث افضليّت حجّ تمتّع را مى‌فهماند؛ و مراد فضل طواف عمره تمتّع است نسبت به طواف حجّ».

٢١٥٧- و كسى كه يك سال در مكّه اقامت كند، طواف مستحبّ براى او بهتر است از نماز مستحبّ، و كسى كه دو سال اقامت كند چيزى از اين و چيزى از آن درهم بياميزد (يعنى هر دو را انجام دهد) و كسى كه سه سال اقامت كند نماز براى او افضل است از طواف.