مباح دنيا مشغول بوده است. لذا به سبب خالى بودن اين خزانه سخت دچار حسرت و اندوه مى‌شود و از اين غبنى كه دامنگير او شده به كسى مى‌ماند كه در به دست آوردن سود بسيار و قلمرو وسيع قدرت داشته باشد ليكن سستى ورزد و سهل انگارى كند تا آنها را از دست بدهد و اين حسرت و زيان تو را بس خواهد بود. به همين گونه خزاين سرتاسر اوقات عمرش را به وى عرضه مى‌كنند بنابراين او بايد به نفس خود بگويد: امروز بكوش تا خزاين خود را آباد كنى و آنها را از گنجهايى كه اسباب پادشاهى تو است تهى نگذارى به تنبلى و تن آسايى رو نياورى مبادا درجاتى از عليّين را از دست دهى و ديگران بدانها برسند و دريغ و افسوس آنها براى تو باقى بماند به طورى كه از تو جدا نشود اگر چه به بهشت روى، چه درد غبن و حسرت هر چند كمتر از سوز آتش است، ليكن تحمل پذير نيست.

يكى از پيشينيان گفته است: فرض كن گنهكار بخشوده شود آيا اين نيست كه ثواب نيكوكار از او فوت شده است؟ و اين سخن به غبن و حسرت انسان اشاره دارد، خداوند فرموده است: يَوْمَ يَجْمَعُكُمْ لِيَوْمِ الْجَمْعِ ذلِكَ يَوْمُ التَّغابُنِ«١».

آنچه گفته شد وصيتى است كه او در اوقات خويش به نفس خود مى‌كند، پس از آن بايد وصيتش را به اعضاى هفتگانه خويش از سر گيرد، و آنها عبارتند از: چشم، گوش، زبان، شكم، فرج، دست و پا، و آنها را به دست نفس بسپارد چه آنها در اين تجارت رعايا و خدمتگزار اويند، و اعمال اين سوداگرى به وسيله آنها به انجام و اتمام مى‌رسد، جهنم داراى هفت در است و براى هر درى گروه معينى از مردم تقسيم شده‌اند، و اين درها براى كسانى تعيين گرديده‌اند كه با اعضاى مذكور خدا را نافرمانى كرده‌اند لذا، به نفس خود بايد سفارش كند كه آنها را از معصيت خدا نگهدارد.

امّا چشم را از نگاه به عورت مسلمانان، و صورت نامحرم باز دارد، و به ديده حقارت به مسلمانى ننگرد بلكه از نگاه به هر چيز زايدى كه از نظر كردن به آن بى نياز است خود دارى كند چه خداوند از نگاههاى زايد بنده بازخواست مى‌كند چنان كه از سخنان زايد بازخواست خواهد كرد. سپس هنگامى كه چشم را از اين نگاهها بازداشت بدان بسنده نكند بلكه آن را در چيزهايى به كار گيرد كه تجارت و سود او در آن‌هاست و براى آن آفريده شده است. و آنها عبارتند از نظر كردن به شگفتيهاى صنع خداوند با ديده عبرت، نگاه كردن به كارهاى خوب تا به آنها تأسّى كند، نگريستن به كتاب خدا و سنت پيامبرش صلّى الله عليه و آله و مطالعه‌

«١» تغابن / ٩: اين در زمانى خواهد بود كه همه شما را در آن ((روز اجتماع )) گرد آورى مى كند.