«١». بنابراين بندگان داراى بينش دانسته‌اند كه خداوند در كمين آنهاست و ديرى نمى‌گذرد كه آنها را مورد حسابرسى قرار خواهد داد، و جزئى‌ترين خطوات قلبى و كمترين لحظه‌ها و نگاههاى آنها را بازپرسى خواهد كرد. همچنين براى آنان محقق شده است كه رهايى از اين خطرها جز به دوام محاسبه و صدق مراقبه و مؤاخذه نفس در انفاس و حركات و خطورات قلبى و لحظه‌ها و نگاههايش ميسر نيست. كسى كه نفس خويش را پيش از آن كه حسابرسى شود مورد محاسبه قرار مى‌دهد بى‌شكّ در روز قيامت حسابش سبك و آسان خواهد بود، و به هنگام سؤال جوابى آماده دارد و عاقبت كارش نيكوست و آن كه به حساب نفس خويش نمى‌رسد دريغ و افسوس او دايمى و بازداشت او در عرصه قيامت طولانى است و گناهانش او را به خوارى و خشم الهى خواهد كشانيد.

آرى هنگامى كه اين حقيقت بر آنان مشكوف شد و دانستند كه از عذاب خدا جز به طاعتش نمى‌توان رهايى يافت و او آنان را به شكيبايى و مرابطه (مواظبت و مرزدارى) دستور داده و فرموده است: يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اصْبِرُوا وَ صابِرُوا وَ رابِطُوا«٢» لذا نفس خويش را نخست از طريق مشارطه (شرط كردن) سپس با مراقبه (نگهبانى كردن) و پس از آن با محاسبه و بعد با معاقبه (مجازات كردن) و سپس با مجاهده و پس از اينها با معاتبه (سرزنش كردن) مواظبت و پاسدارى كردند. از اين رو آنان را در مرابطه شش مقام است و ما ناگزيريم آنها را شرح دهيم، و حقيقت و فضيلت و تفصيل اعمال هر يك را بيان كنيم. اصل همه آن‌ها محاسبه است ليكن هر حسابى پس از مشارطه و مراقبه صورت مى‌گيرد و پس از محاسبه معاتبه و معاقبه واقع مى‌شود. و اينك به شرح اين مقامات مى‌پردازيم.

مرابطه اوّل مشارطه است‌

بدان هدف معامله‌گران در تجارتها و شريكان در كالاهاى خود به هنگام محاسبه حفظ سود است، و همان گونه كه بازرگان شريكى را به كمك خود مى‌طلبد و به او مال مى‌دهد تا

«١» بقره / ٢٣٥: و بدانيد خداوند آنچه را در دل داريد مى داند، از مخالف او بپرهيزيد و بدانيد خداوند آمرزنده و مهربان است .

«٢» آل عمران / ٢٠٠: اى كسانى كه ايمان آورده ايد (در برابر مشكلات و هوسها) استقامت كنيد و در برابر دشمنان (نيز) پايدارى ورزيد و از مرزهايتان مراقبت به عمل آوريد.