حالت گردد كه عفو شوى و در نتيجه به سعادت ابدى خود يقين حاصل كنى شادى و سرور تو در بازگشت از موقف حساب و دادگاه داورى خدا چگونه و تا چه حدّ خواهد بود در حالى كه به تو خلعت رضا بخشيده‌اند و به سعادتى كه شقاوتى پس از آن نيست و به نعيمى كه زوال بدان راه ندارد وعده داده‌اند، بى شكّ در اين هنگام دلت از سرور و فرح لبريز، و رويت سپيد و روشنى و تابش آن مانند ماه شب چهاردهم خواهد بود. پس در نظر آور كه در آن روز در حالى ميان خلايق گام بر مى‌دارى كه سرافراز و از گناهان سبكبارى، و شادابى نعيم اخروى در چهره‌ات آشكار و آثار رضا و خشنودى از پيشانى تو تابان است و گذشتگان و آيندگان به تو و احوال تو مى‌نگرند و بر حسن و جمال تو رشك مى‌برند، و فرشتگان در جلو و پشت سرت حركت مى‌كنند و ميان حاضران ندا مى‌دهند كه اين فلان فرزند فلان است خداوند از او خشنود است و او را نيز خشنود گردانيده است و به سعادتى رسيده است كه در پس آن تا ابد شقاوتى نيست. آيا مى‌پندارى كه اين مقام بزرگتر از منزلتى نيست كه در دنيا با ريا كارى و چاپلوسى و ظاهر سازى و خود آرايى در دل مردم‌

پيدا مى‌كنى؟ اگر مى‌دانى آن بهتر از اين است بلكه اين با آن قابل مقايسه نيست پس براى ادراك اين مقام در معامله با خدا به صفاى اخلاص و صدق نيّت توسّل جوى چه هرگز آن مرتبه را جز به اينها درك نخواهى كرد. و اگر مطلوب تو چيز ديگرى است و نعوذ باللّه در نامه اعمالت گناهى باشد كه تو آن را سبك شمرده‌اى و در نزد خداوند بزرگ و سنگين است به سبب آن تو را لعنت كرده و گفته است: اى بنده بد لعنت من بر تو باد هرگز عبادت تو را نمى‌پذيرم و همين كه اين ندا را بشنوى رويت سياه مى‌شود و بر اثر خشم خداوند فرشتگان بر تو خشمگين مى‌شوند و مى‌گويند: لعنت ما و لعنت همه خلايق بر تو باد. در اين هنگام فرشتگان عذاب كه به سبب خشم پروردگار از تو به خشم آمده‌اند از هر سو به سراغ تو مى‌آيند و با صورتهاى منكر خود به درشتى و بد خويى با تو رفتار مى‌كنند و در پيش چشم خلايق موى بالاى پيشانيت را مى‌گيرند و بر روى مى‌كشانند در حالى كه مردم به سيه رويى و رسوايى تو مى‌نگرند و تو فرياد واويلا و واثبورا سر مى‌دهى و آنها به تو مى‌گويند: لا تَدْعُوا الْيَوْمَ ثُبُوراً واحِداً وَ ادْعُوا ثُبُوراً كَثِيراً«١»، و فرشتگان ندا مى‌كنند: اين فلان فرزند فلان است، خداوند پرده از فضيحتها و رسواييهاى او برداشته و به سبب اعمال قبيح و زشت او را لعنت فرموده و به شقاوتى گرفتار شده كه پس از آن براى او سعادتى نيست. و بسا اين عقوبت به سبب گناهى است كه از بيم‌

«١» فرقان / ١٤: امروز يك بار واويلا نگوييد بلكه بسيار واويلا بگوييد.