تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٣٣٣ - آيا مجريان كيفرها تبه كارانى هستند كه وجودشان براى جوامع انسانى ضرورت دارد ؟

((١١٧)) چه اميدستش به رحمت جز مگر باز گردد ز ان صفت آن بىهنر
((١١٨)) گر چه عالم را از ايشان چاره نيست اين سخن اندر ضلال افكندنى است
((١١٩)) چاره نبود هم جهان را از چمين ليك نبود آن چمين ماء معين
آيا مجريان كيفرها تبه كارانى هستند كه وجودشان براى جوامع انسانى ضرورت دارد ؟
ما به طور دقيق نمى دانيم كه در دوران جلال الدين وضع مأموران اجرائيات چه بوده است ؟ به نظر مى رسد كه دو نوع مأمورين اجراء در آن زمان وجود داشته است : نوع يكم - مأموران ايلخانان مغولى . نوع دوم - مأمورين مربوط به سلجوقيان ، كار اين دو نوع مأمورين به جهت وجود دو قسم حكمفرمايان مغولى و سلجوقى با يكديگر متفاوت بوده است ، زيرا طبيعى است كه مأمورى كه به ايلخان تكيه دارد ، داراى استعلا و زور گويى و خشونتى بيشتر از مأمورى مى باشد ، كه از ناحيهء سلجوقيان گماشته مى شده . مى توان علت اين تفاوت را در دو چيز ملاحظه كرد :
١ - مأموران سلجوقيان با مسلمانان هم مكتب بودند و به طور طبيعى اتحاد مسلك موجب نرمى و ملاحظات زيادى مى باشد .
٢ - مأموران ايلخانى به مقامى تكيه داشتند كه پيروزمند و داراى استقلال بوده‌اند . با اين كه امراى سلجوقى از دوران علاء الدين كيقباد به پدر جلال الدين و خاندان او ارادت كامل ورزيده‌اند مخصوصاً عز الدين كيكاوس - ٦٥٥ « ٦٤٣ » و ركن الدين قلج ارسلان ( ٦٦٤ - ٦٥٥ ) به حضور جلال الدين مكرر رفت و آمد كرده و استمداد روحى از او داشته‌اند . همچنين با اين كه از امرا و وزرا