تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٣٧ - منتخباتى از جملات آلبرت اينشتين ( از كتاب زندگى اينشتين

و جوانهء همهء هنرها و هر دانش واقعى در چنين انفعالى نهفته است ، كسى كه از اين احساس عارى باشد و قابليت آن را نداشته باشد كه محو حيرت و اعجاب گردد و زندگى را با بيم و وحشت بگذراند ، چنين شخصى ، مرده‌اى بيش نيست .
وقوف بر اين نكته كه آن چه در قدرت ادراك ما نيست ، بواقع موجود است و گاهگاه فقط با جلوه هايى از دانش عظيم و زيبايى درخشان آشكار مى گردد و حال آن كه ادراك حقير ما فقط قادر بفهم خشنترين صور آن مى باشد ، چنين وقوفى و چنين احساس به نظر من مركز احساسات مذهبى واقعى است .
اگر مفهوم مذهب را از اين لحاظ در نظر گيريم و منحصرا از اين لحاظ ، من در شمار كسانى هستم كه صاحب عميقترين احساسات مذهبى مى باشند . » [١] » تجربهء مذهبى جهانى ، شريفترين و قوىترين تجربه و احساسى است كه ممكن است از تجسس علمى عميقى هويدا گردد .
كسى كه نداند مفهوم موهبت شخصى چيست ، كوشش و موهبتى كه بدون وجود آنها هيچ اثر جديد در حوزهء علم به وجود نخواهد آمد ، چنين شخصى نمى تواند قدرت احساساتى را كه فقط در نتيجهء ايجاد چنين آثارى بظهور مى رسد ، به تخمين دريابد ، زيرا همهء اينها از زندگى عادى و عملى روزانه فاصلهء بسيار دارند . » [٢] » براى اين كه ناچيزترين شعاع عقل و منطق بر جهان بتابد ، چه ايمان عميقى بمنطقى بودن ساختمان جهان لازم است و چه ميل شديد و پر حرارتى براى درك كردن مورد احتياج مى باشد ، بدون شك اين ميل و اين ايمان در مردانى مانند كپلر و نيوتون وجود داشته است . » [٣] » منبع اصلى اختلافاتى كه امروزه بين محيط علم و محيط مذهب وجود دارد در آنست كه مفهوم « خدا » مفهومى شخصى و فردى مى باشد . هدف علم آن است كه بتواند

[١] زندگى اينشتين ، فيليپ فرانك ، ترجمهء حسن صفارى ، ص ٥٠٤ . .
[٢] همان مأخذ ، ص ٥٠٥ . .
[٣] همان مأخذ ، ص ٥٠٥ و ٥٠٦ . .