تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ١٧٥ - تفسير اين آيه كه ان تستفتحوا فقد جاءكم الفتح طاعنان مى گفتند كه از ما و محمد آن كه حق است فتح و نصرتش بده و اين بدان مى گفتند كه گمان داشتند خود بر حقّند و طالب حق بىغرض اكنون محمد منصور شد

آيه
توضيح
آيه « إِنْ تَسْتَفْتِحُوا فَقَدْ جاءَكُمُ اَلْفَتْحُ وَإِنْ تَنْتَهُوا فَهُوَ خَيْرٌ لَكُمْ وَإِنْ تَعُودُوا نَعُدْ وَلَنْ تُغْنِيَ عَنْكُمْ فِئَتُكُمْ شَيْئاً وَلَوْ كَثُرَتْ وَأَنَّ الله مَعَ اَلْمُؤْمِنِينَ » ٨ : ١٩ [١] ( اگر شما پيروزى را مى خواهيد ، پيروزى به سراغتان آمده است و اگر از انحراف امتناع بورزيد ، براى شما بهتر است و اگر بر گرديد به وضع سابق خودتان ما هم خواهيم برگشت و گروه شما از هيچ چيز شما را بىنياز نخواهد كرد اگر چه افراد گروه شما زياد باشند و خداوند با گروه مؤمنين است ) .
توضيح - در اشخاص مخاطب به خطاب فوق ميان مفسرين اختلاف نظر وجود دارد .
گروهى مى گويند : مخاطب آيهء فوق طايفهء مشركين هستند . وقتى كه دو گروه مسلمانان و مشركين رو در روى هم قرار گرفتند ابو جهل گفت : « پروردگارا ، دين ما قديمى و دين محمد صلى الله عليه و آله جديد است ، هر يك از اين دو دين كه در نزد تو محبوب تر و مورد رضايت تست ، اهل آن دين را امروز پيروز گردان . » اين است پيروزى دين حق كه فرا رسيده است . . . گروه دوم مى گويند : كه مسلمانان بودند كه دعاى طلب پيروزى كرده بودند خداوند هم اجابت فرمود ، ضمنا كردار ناشايست بعضى از مسلمانان را در بارهء مخالفت با پيامبر اكرم در موضوع غنيمتها و اسراى جنگى مورد توبيخ قرار داده ميفرمايد : اگر از آن قبيل كارهاى ناشايست امتناع كنيد براى شما بهتر است ، ولى با نظر به مجموع مضامين آيات نظريهء اول صحيحتر به نظر مى رسد . » وَإِذْ قالُوا اَللَّهُمَّ إِنْ كانَ هذا هُوَ اَلْحَقَّ مِنْ عِنْدِكَ فَأَمْطِرْ عَلَيْنا حِجارَةً مِنَ اَلسَّماءِ أَوِ اِئْتِنا بِعَذابٍ أَلِيمٍ » ٨ : ٣٢ [٢] ( وقتى كه آن كفار گفتند : اى خدا ، اگر اين دين كه پيامبر مى گويد از

[١] سوره الانفال ، آيهء ١٩ . .
[٢] سوره الانفال ، آيهء ٣٢ . .