تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ١٩٢ - كشتن و ستيزه با مردمى كه در سيه چال سقوط دست و پا مى زنند دور از انسانيت است
در پاسخ اين سؤال مطالب گوناگونى گفته شده است و ما به تفصيل آنها نمى پردازيم . آنچه كه به نظر مى رسد اين است كه اگر روايات فوق از حيث سند صحيح باشد مقصود پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله بيان سابقهء عظمتى است كه در اين دنيا يكى از آثارش نبوت و رسالت بوده است و با نظر به سبقت آفرينش ارواح به ابدان ، اين مطلب مورد اعتراض واقع نخواهد گشت و تلازم خصوصيتهاى موهبتى با ارواح كه در زندگانى دنيوى به عنوان سرمايهء مخصوص بروز مى كند ، مطلبى قابل قبول است . روايت « قال رسول الله صلى الله عليه و آله : مثلى كمثل رجل استوقد نارا فلما اضائت ما حولها جعل الفراش و هذه الدواب التي تقع فى النار يقعن فى النار و جعل يحجزهن و يغلبنه فيتقحمن فيها فانا آخذ بحجزكم عن النار و أنتم تقحمون فيه » . [١] ( پيامبر اكرم فرمود : من مانند كسى هستم كه آتشى را روشن كند پروانه ها و ساير حيوانات كه به آتش مى روند و خود را بان آتش مى زنند و او از ورود آنها به آتش جلوگيرى مى كند ، باز آن حيوانات سر باز مى زنند و مى خواهند به آتش بروند ، من شما را جلوگيرى مى كنم و شما مى خواهيد به آتش بيافتيد ) .
((٤٥٦٣)) مردهاند ايشان و پوسيدهء فنا مرده كشتن نيست مردى پيش ما
كشتن و ستيزه با مردمى كه در سيه چال سقوط دست و پا مى زنند دور از انسانيت است موقعى كه دو انسان يا دو جامعه با يكديگر رو در رو قرار مى گيرند و گلاويز مى شوند ، مسلماً آن طرف كه داراى قدرت بيشترى است ، طرف ناتوان را خواهد شكست قدرتهاى معمولى در زندگى معمولى افراد و جوامع همواره به ترتيب فوق به فعاليت
[١] شرح مثنوى انقروى ، ج ٣ ص ٣٩٤ رمضانى ص ٢١٠ صحيح مسلم ، ١٧٨٩ . .