تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٥٥٨ - بايستى هدف از بيان حقايق به فعليت رسانيدن استعدادهاى نهفتهء انسانها و شكوفان شدن نهال ارواح آدميان بوده و نبايد به انتظار عملى شدن آن حقايق به طور مستقيم سكوت كرد

فايدهء دوم داستان دفتر دوم كوتاه شدن ديوار و رسيدن به خود آب است كه كنايه از سلب و تقليل هوى و هوس و ماديات عالم طبيعت از موجوديت ملكوتى انسانى است كه او را به آب حيات حقيقى متصل به ابديت نزديك مى كند .
فايدهء دوم در داستان مورد بحث مشاهدهء حباب بر روى آب است كه از پديده هاى مخصوص آب است . هر يك از دو فائده داراى مزيت قابل توجه است :


((٧٥٨)) قصدم از الفاظ او راز تو است قصدم از انشايش آواز تو است
بايستى هدف از بيان حقايق به فعليت رسانيدن استعدادهاى نهفتهء انسانها و شكوفان شدن نهال ارواح آدميان بوده و نبايد به انتظار عملى شدن آن حقايق به طور مستقيم سكوت كرد .
مضمونى را كه جلال الدين در ابيات مربوطه مطرح نموده است ، از نظر توضيح هدف تعميم و تربيتها و ساير تكاپوهاى فكرى و روانى بسيار جالب است . اغلب چنين است كه انسانها چه در قلمرو علم و هنر و چه در قلمرو اخلاق و تعليم و تربيت ، در جستجوى تحقق يافتن واقعياتى هستند كه در راه آن كوشش و بذل مساعى مى نمايند . مثلًا همواره موقعى كه تشنه مى شوند مرتفع ساختن تشنگى را هدف قرار مى دهند و به تكاپو بر مى خيزند ، و نظرى به اين ندارند كه ممكن است همين تكاپو انها را به واقعيتهايى برساند كه از نظر ارزش ما فوق سيراب شدن بوده باشد .
بشر در رهگذر خود به سوى كمال فردى و اجتماعى با اين پديدهء پر بركت به طور فراوان روبه رو شده است كه جلال الدين در دفتر اول گوشزد كرده بود .

ليك كار از كار خيزد در جهان
اين حقيقت را هم جلال الدين با اشكال مختلف در مثنوى بيان نموده است كه خود جوش و خروش و هيجان هنگام دعا و نيايش براى بر آورده شدن حاجت ، سود بخشتر