تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٢٨٢ - نوع دوم - ارادهء مستقل و علت

آن را در مى يابد و اراده اش براى دارا بودن بان تحريك مى گردد ( ارادهء تابع و معلول ) تدريجاً درك علمى و روانى و اخلاقى و دينى و حقوقى و جهان بينى او در بارهء عدالت اوج مى گيرد ، درنتيجه عدالت ورزى بشكل عنصر اساسى شخصيت او در مى آيد و اراده‌اى كه پس از اين مرحله از درون او مى جوشد ، ارادهء مربوط به شخصيت او است و ما آن را ارادهء مستقل و علت اصطلاح كرديم . اين قسم از اراده است كه به طور طبيعى به مراد خود مى رسد و هر فيلسوف و جامعه شناس و متفكرى كه در بارهء نيروى اراده اعتقاد مثبت داشته و مى گويد : ممكن نيست كه انسان اراده كند و به مقصود خود نرسد ، اين نوع اراده را مى گويد .
آياتى چند در قرآن مجيد اين مسئله را متذكر شده است :
« وَمَنْ يُرِدْ ثَوابَ اَلدُّنْيا نُؤْتِه مِنْها وَمَنْ يُرِدْ ثَوابَ اَلآخِرَةِ نُؤْتِه مِنْها وَسَنَجْزِي اَلشَّاكِرِينَ » ٣ : ١٤٥ . [١] ( كسى كه پاداش دنيا را اراده كند ، ما چيزى از دنيا باو خواهيم داد و كسى كه پاداش آخرت را اراده كند از آن آخرت به او خواهيم داد و ما سپاس گزاران را جزا خواهيم بخشيد ) .
« مَنْ كانَ يُرِيدُ اَلْحَياةَ اَلدُّنْيا وَزِينَتَها نُوَفِّ إِلَيْهِمْ أَعْمالَهُمْ فِيها وَهُمْ فِيها لا يُبْخَسُونَ » ١١ : ١٥ . [٢] ( كسى كه زندگانى دنيا و زينت آن را اراده كند ، ما وسيلهء كارهاى مربوط بان اراده را به او خواهيم داد و نتيجه ى اراده و كوشش او را كاهش نخواهيم داد ) .
« مَنْ كانَ يُرِيدُ حَرْثَ اَلآخِرَةِ نَزِدْ لَه فِي حَرْثِه وَمَنْ كانَ يُرِيدُ حَرْثَ اَلدُّنْيا نُؤْتِه مِنْها وَما لَه فِي اَلآخِرَةِ مِنْ نَصِيبٍ » ٤٢ : ٢٠ . [٣]

[١] سوره آل عمران ، آيهء ١٤٥ . .
[٢] سوره هود ، آيهء ١٥ . .
[٣] سوره الشورى ، آيهء ٢٠ . .