تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٥٥١ - آيا سماع براى تحصيل رشد و تصفيهء روحى ضرورت دارد ؟

بازيگرى درجهء سوم
بازيگرى درجهء چهارم
انسانها كه مولود وراثت و محيط است سرچشمه مى گيرد . روان شناسان و روان كاوان و روان پزشكان اين بازيگرى را كاملًا مى شناسند و روى آن بررسىهاى مهمى را صورت مى دهند .
دو بازيگرى ديگرى داريم كه مانند دو بازيگرى فوق ثبات و دوامى ندارد و آن دو بقرار زير است :
بازيگرى درجهء سوم - در مواردى است كه روان يا قواى دماغى آدمى به يك موضوعى وابسته است كه آن موضوع تمام نيروهاى درونى را تحت الشعاع قرار داده و از فعاليتهاى طبيعى انها جلوگيرى مى كند ، مانند محبت و عداوت و عشق و كينه و بهت و حيرت و لذت و الم و غير ذلك . اين پديده ها هر يك بمقتضاى خود ، روان يا قواى مغزى را تحت سيطره قرار داده عينك مخصوص به ديدگان انسانى مى زند كه تماشاگرى او را به بازيگرى مبدل مى سازد .
بازيگرى درجهء چهارم - موقعى است كه يك عامل خارجى ديگر پا در ميان مى گذارد و رمز ابهام انگيزى از آن واقعيات را كه بوسيله سه درجه بازيگرى ، سه پردهء ضخيم روى آن كشيده شده است در روان انسانى ايجاد مى كند ، اين رمز ابهام انگيز كه نزديك را دور و دور را نزديك مى سازد ، همان موسيقى و سماع است كه در اغلب دورانها و جوامع دامن گير بشر بوده است اين چه اصرار بىمورد است كه انسانها در پوشانيدن واقعيات روا مى دارند ؟ هيچ كس نمى داند .
انسان گاهى با خود مى انديشد كه اگر در تمدنهاى بشرى اين وسيلهء تخدير وجود نداشت ، سطح فكر بشرى در واقع جويى و نيرومندى به كجا مى رسد ؟ اما آنان كه مى گويند : امروزه موسيقى در معالجه بيماران روانى مورد بهره بردارى قرار مى گيرد مطلبى است كه بعضى از روان پزشكان گواهى مى دهند و مى تواند جنبهء دوا بودن موسيقى را براى ضرورتها اثبات كند .