تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٣٣١ - سختترين سختىها خشم الهى است

« عن امير المؤمنين عليه السلام يباعدك من غضب الله ان لا تغضب » [١] ( از امير المؤمنين عليه السلام نقل شده است كه غضب نكردن ترا از غضب خدا دور مى كند ) .


((١١٤)) گفت اى جان صعبتر خشم خدا كه از آن دوزخ همى لرزد چو ما
سختترين سختىها خشم الهى است مسلم است كه خشم الهى ناشى از هيجان نفسانى نيست كه در جانداران ديده مى شود و نيز جاى ترديد نيست كه غضب الهى بدون علت بر كسى فرود نمى آيد . اين دو مقدمه كاملًا روشن است .
اما مقدمه يكم ، به جهت آن كه خداوند خالق نفس و هيجانات آن بوده و خود با اوصاف مخلوقاتش موصوف نمى باشد ، چنان كه رحمت او بمعناى دل سوزى نيست كه در جانداران ديده مى شود و بعبارت كلى تر مقام شامخ ربوبى از اين عواطف و احساسات و عوامل آنها برتر است .
بنا بر اين خشم خداوندى از يك نظر دو معنى دارد :
معناى يكم - بروز نتايج كارهاى زشت كه مطابق قوانين الهى صورت مى گيرد و از همين جهت هم به خدا نسبت داده مى شود ، مانند مهر كردن و بستن دلهاى انسانها ( ختم الله على قلوبهم ) كه به معناى بروز نتيجهء بىاعتنايى به تذكرات و توجهات قلبى است كه خود يكى از قوانين الهى است معناى دوم ناشى از سيطره و سلطهء مطلق و بىنهايت خداوند است كه چنان كه مى تواند نعمت وجود را به انسان ببخشد و اين نعمت وجود ، خير بىنهايت و لطف

[١] شرح نهج البلاغه ، ج ٤ ص ٥٦٢ . .