مردى كه شرك بورزد؛ مردى كه پدر و مادرش را نافرمانى كند؛ مردى كه از برادرش نزد حكمران، بدگويى كند و موجب كُشته شدن او شود؛ مردى كه انسانى را بى‌گناه بكُشد؛ و مردى كه گناهى را انجام دهد و آن گناه را به خداوند عز و جل نسبت دهد.

٥٩١. پيامبر خدا صلى الله عليه و آله: پنج نفرند كه خداوند، روز قيامت، به آنان نمى‌نگرد و پاكشان نمى‌شمارد و برايشان، عذابى دردناك است: خفتگان از شامگاهان،[١] غافلان از صبحگاهان،[٢] شمشيربازان، باده‌نوشان،[٣] و كسانى كه تفريحشان فحش دادن به پدران و مادران [يكديگر] است.

٥٩٢. صحيح مسلم‌- به نقل از عياض بن حمار-: روزى پيامبر خدا صلى الله عليه و آله در سخنرانى خود فرمود: «...

اهل دوزخ، پنج طايفه‌اند: ناتوانى كه از خِرد، بى‌بهره است؛ آنان كه در ميان شما خدمتكارند (/ دنباله‌روند) و در پى [به دست آوردن‌] زن و دارايى نيستند؛ خيانتكارى كه با بُروز كمترين طمعى در او، دست به خيانت مى‌زند؛ مردى كه روز و شب مى‌كوشد تو را در باره زن و دارايى‌ات بفريبد».

سپس از بخل يا دروغ نيز ياد كرد [و فرمود:] «و بداخلاقِ ناسزاگو».

٥٩٣. پيامبر خدا صلى الله عليه و آله: شش گروه‌اند كه بدون حسابرسى به آتش مى‌روند: فرمان‌روايان، به سبب ستم كردن؛ عرب، به سبب عصبيّت؛ مَلّاكان، به سبب تكبّر؛ بازاريان، به سبب دروغگويى، تهى‌دستان، به سبب حسادت؛ و توانگران، به سبب بخل.

٥٩٤. منية المريد: پيامبر خدا صلى الله عليه و آله فرمود: «شش گروه‌اند كه به سبب شش [خصلت‌]، پيش از حسابرسى به آتش مى‌روند».

[١]. عبارت« نام عن الشى‌ء»، يعنى از فلان چيز، غافل شد و« عتمات»، به معناى نماز عشا يا خفتن است و« النّائِمونَ عَنِ العَتَمات» كه در متن حديث آمده؛ يعنى: كسانى كه از نماز عشا غافل شوند و بخوابند.

[٢]. واژه« غدوات» كه در متن عربى حديث آمده، به از طلوع سپيده تا طلوع خورشيد مى‌گويند و در اين جا، مقصود، نماز صبح است.

[٣]. واژه« قهوات» كه در متن عربى حديث آمده، جمع« قهوه»، يكى از نام‌هاى شراب است. بعضى گفته‌اندكه مراد، همان نوشيدن قهوه است، به قرينه آن كه در روايتى ديگر، اين چيزها از پديده‌هاى آخر زمان برشمرده شده است.