بهشت و دوزخ از نگاه قرآن و حديث - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ١١ - الف - پيش فرستادن و پس گرفتن عمل

هر كه كفر ورزد، كفرش به زيان اوست و كسانى كه كار شايسته كنند، [فرجام نيك را] به سود خودشان آماده مى‌كنند».

بر اين اساس، كيفرهاى تكوينى اخروى، همانند كيفرهاى تكوينى دنيوى، محصول و معلول كارهاى ناشايستند، با اين تفاوت كه برخى از اعمال، ميوه‌شان زودرس است و در همين جهان آثار تكوينى آنها ظاهر مى‌گردد؛ ولى برخى ديگر، ميوه‌شان پس از مرگ و در عالم آخرت آشكار مى‌شود.

دو. رابطه ظاهر و باطن يا تجسّم اعمال‌

با تأمّل در شمارى از آيات و احاديث مى‌توان گفت كه رابطه تكوينى عمل و جزاى اخروى، بيش از رابطه علّت و معلول است.

قرآن كريم و احاديث اسلامى، تعبيرهاى دقيق و لطيفى در مورد پاداش و كيفر اخروى دارند كه از آنها استفاده مى‌شود كه بهشت و دوزخ، تجسّم كارهاى نيك و بد انسان در دنيا هستند:

الف- پيش فرستادن و پس گرفتن عمل‌

قرآن با قاطعيت تمام، عمل نيك و بد انسان را پيش‌فرستاده خود او براى زندگى پس از مرگ، مى‌داند:

«يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَ لْتَنْظُرْ نَفْسٌ ما قَدَّمَتْ لِغَدٍ.[١]

اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد! از خدا پروا كنيد، و هر كس بايد بنگرد تا براى فردايش چه چيز از پيش فرستاده است».

[١]. حشر: آيه ١٨.