بهشت و دوزخ از نگاه قرآن و حديث - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٤٩ - واژه«نار» در قرآن و حديث

و النار، سمّيا بذلك من طريقة الإضاءة، و لأنّ ذلك يكون مضطرباً سريع الحركة.[١] ن و ر، يك ريشه صحيح است كه بر روشنى و موج و كم‌ثباتى دلالت مى‌كند.

از همين ريشه‌اند نار و نور، و ناميده شدنشان به اين نام، از اين روست كه نورافشان‌اند، و اين از آن جهت است كه موّاج و شتابان‌اند.

برخى از پژوهشگران در تبيين رابطه «نار» و «نور» گفته‌اند:

إنّ الضوء و الحرارة متلازمان؛ فإنّهما يتحصّلان من التموّج و الاهتزاز الشديد فى ذرّات الشى‌ء و داخله. فإذا كان النظر إلى جهة الضوء يقال: إنّه نور و يطلق عليه النور، و إذا لوحظ النظر إلى جهة الحرارة يطلق عليه النار و يناسبها وجود الألف الدالّ على التشعشع و الارتفاع و التلألؤ.[٢] روشنى و حرارت، همراه هميشگى‌اند، كه از موج و حركت تند در ذرّات و داخل يك شى‌ء به دست مى‌آيند. وقتى به حيث نور آن نگريسته شود، به آن نور گفته مى‌شود، و بر آن، «نور» اطلاق مى‌گردد، و وقتى كه به حيث گرمايش آن نگريسته شود، به آن «نار» گفته مى‌شود. و وجود الف د رنار، كه دلالت بر شعاع و رفعت و برافروختگى دارد، با آن مناسبت دارد.

واژه «نار» در قرآن و حديث‌

در قرآن، كلمه «نار (بدون الف و لام)» و «النار (با الف و لام)» در مجموع، ١٤٥ بار تكرار شده است كه در ١١٨ مورد، آتش جهنّم، دو مورد، آتش برزخ و ٢٥ مورد، معانى مختلف آتش دنيا، مراد است. كاربردهاى آتش در قرآن را بدين سان مى‌توان خلاصه كرد:

[١]. معجم مقاييس اللغة: ج ٥ ص ٣٦٨.

[٢]. التحقيق فى كلمات القرآن الكريم: ج ١٢ ص ٢٧٩.