بهشت و دوزخ از نگاه قرآن و حديث - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٥٦ - واژه«هاويه» در قرآن و حديث

٧. هاويه‌

هفتمين نام دوزخ، «هاويه» است.

واژه‌شناسى «هاويه»

اين واژه در اصل، از مادّه «هوى» به معناى افتادن به پايين و سقوط كردن از بلندى است. ابن فارس مى‌گويد:

الهاء و الواو و الياء: أصل صحيح يدلّ على خلوّ و سقوط ... و يقال: هوى الشي‌ء يهوى: سقط. و هاوية: جهنّم، لأنّ الكافر يهوى فيها. و الهاوية: كلّ مهواة، و الهوّة:

الوهدة العميقة.[١] ه و ى، ريشه صحيحى است كه بر رها شدن و فرو افتادن، دلالت مى‌كند.

گفته مى‌شود: «هوى الشى‌ء يهوى»، يعنى: سقوط كرد. هاويه جهنّم، براى اين است كه كافر در آن، سقوط مى‌كند. هاويه، به هر گودالى گفته مى‌شود.

هوّه، گودال عميق است.

بنا بر اين، ناميده شدن جهنّم به «هاويه»، بِدان جهت است كه تبهكاران در چنين جايگاه عميق و خطرناكى سقوط مى‌كنند.

واژه «هاويه» در قرآن و حديث‌

واژه «هاويه» تنها يك بار در قرآن آمده است:

«وَ أَمَّا مَنْ خَفَّتْ مَوازِينُهُ* فَأُمُّهُ هاوِيَةٌ* وَ ما أَدْراكَ ما هِيَهْ* نارٌ حامِيَةٌ.[٢]

و امّا كسى كه ترازوهايش سبُك است، پناهگاهش «هاويه» است! و تو چه مى‌دانى «هاويه» چيست؟! آتشى است سوزان!».

[١]. معجم مقاييس اللغة: ج ٦ ص ١٥.

[٢]. قارعه، آيه ٨- ١١.