٢- متأسفانه اين رساله ناقص الاوّل و الآخر است. دو ورق قبلى و بعدى اين رساله سفيد است. رساله قبلى آن تقريرات المبدء و المعاد و رساله بعدى آن رساله توحيديه است.

يقينا اين رساله از هر دو رساله قبلى و بعدى مستقل است. نحوه تبويب و سياق مطلب آن نسبت به هر دو رساله و خط آن با رسالة في التوحيد متفاوت است. متأسفانه جمله اول و آخر رساله ناتمام است.

٣- به واسطه نقصان ابتدا و انتهاى رساله، نام رساله نيز مشخص نيست، از اين رساله در هيچ يك از آثار آقا على و نيز مجموعه‌هاى كتابشناختى ذكرى به ميان نيامده است، نام «رسالة فى احكام الوجود و الماهية» را با توجه محتواى آن برگزيديم، به هر حال گزينش اين نام از نگارنده است.

٤- ثلث اول اين رساله به زبان عربى نگارش يافته است و دو ثلث اخير آن فارسى مى‌باشد. در اينجا سؤالى جدى مطرح مى‌شود: آيا تغيير زبان خود دالّ بر عدم وحدت و تعدد رساله نيست؟ به بيان ديگر آيا اين دو رساله است يا يك رساله؟ بر وحدت و هكذا تعدد رساله دليل قطعى در دست نيست. رساله حقيقت محمديه نيز دو زبانى است، هكذا تقريرات المبدء و المعاد نيز عربى فارسى است، لذا اينكه در اثر واحدى آقا على به دو زبان بنويسد، سابقه دارد، به علاوه مطالب فارسى مى‌تواند دنباله مطالب عربى به حساب آيد، عناوين فصول دو بخش فارسى و عربى نيز بر يك منوال است و همگى به سياق عربى. اين موارد قرائن وحدت رساله است، از سوى ديگر طولانى بودن بى‌سابقه فصل چهاردهم «تعميم و تتميم» و آغاز بخش فارسى با عنوان كم سابقه «برهان فلسفى» و نيز يافت نشدن مشاراليه جمله آغازين فارسى «بدانكه لفظ حقيقت چنانكه دانستى گاه باشد كه بر فرد نفس الامرى و مصداق واقعى اطلاق مى‌شود ...» حال آن كه در بخش عربى رساله چنين بحثى ذكر نشده است، از قرائن تعدد و عدم وحدت رساله است. امّا اين قرائن براى تعدد رساله كافى نيست زيرا احتمال دارد كه بحث از «حقيقت» در قسمت محذوف عربى بوده باشد، عنوان برهان فلسفى نيز بى‌سابقه نيست، طولانى بودن يك فصل نيز نه بر وحدت‌